Uprawnienia UDT – jak je zdobyć i przedłużyć?

Autor: Paulina Szydłowska

Jeżeli myślisz o zatrudnieniu w magazynie, logistyce, produkcji, budownictwie czy przemyśle, możesz otworzyć sobie nowe możliwości zawodowe dzięki specjalnym kursom i certyfikatom. Uprawnienia UDT to jedna ze ścieżek, które pozwalają na znalezienie stałej pracy. Co więcej, nie muszą dotyczyć wyłącznie wózków widłowych. Sprawdź, co możesz zyskać i jak się starać o takie uprawnienia.

Uprawnienia UDT – co to jest i jak pomaga w karierze?

Praca przy obsłudze urządzeń technicznych może być sposobem na zdobycie konkretnego zawodu. W magazynach, zakładach produkcyjnych i na budowach część stanowisk wymaga jednak potwierdzonych kwalifikacji. Jednym z dokumentów, o które może zapytać pracodawca, jest zaświadczenie kwalifikacyjne UDT.

Uprawnieniami UDT potocznie nazywa się zaświadczenie kwalifikacyjne. Potwierdza ono Twoje kwalifikacje do wykonywania określonych czynności przy wskazanym rodzaju urządzenia, na przykład do obsługi wózków jezdniowych podnośnikowych. Osobne zaświadczenie jest potrzebne do konserwacji takich urządzeń.

Uprawnienia wydaje Urząd Dozoru Technicznego (UDT). Jest to państwowa instytucja zajmująca się bezpieczeństwem urządzeń technicznych. Sprawdza kwalifikacje osób, które chcą je obsługiwać lub konserwować, i wydaje im zaświadczenia po zdanym egzaminie. Instytucja robi to zgodnie z ustawą z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym oraz rozporządzeniem Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 21 maja 2019 r. w sprawie sposobu i trybu sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych oraz sposobu i trybu przedłużania okresu ważności zaświadczeń kwalifikacyjnych.

Zdobycie uprawnień może Ci pomóc w rozwoju zawodowym. Dzięki nim możesz:

• ubiegać się o pracę na stanowiskach wymagających kwalifikacji do obsługi danego urządzenia,

• wykorzystać swoje kwalifikacje u różnych pracodawców,

• poszerzać zakres wykonywanej pracy, zdobywając uprawnienia na kolejne rodzaje urządzeń.

Sprawdź jednak, jaki zakres obejmuje Twoje zaświadczenie. Uprawnienia do obsługi wózka jezdniowego podnośnikowego nie pozwalają Ci automatycznie obsługiwać podestu ruchomego ani konserwować wózka.

Zobacz oferty dla operatorów wózków widłowych!

Na jakie sprzęty można zdobyć uprawnienia UDT?

UDT może Ci się kojarzyć przede wszystkim z wózkami widłowymi. Zaświadczenia kwalifikacyjne dotyczą jednak także podestów ruchomych, suwnic, dźwigów i żurawi. Wiele z nich należy do urządzeń transportu bliskiego, które służą do przemieszczania ludzi lub ładunków na ograniczonej przestrzeni. Wybierając szkolenie i egzamin, zwróć uwagę na dokładną nazwę oraz zakres kwalifikacji. Podobnie wyglądające urządzenia nie zawsze należą do tej samej kategorii.

Uprawnienia UDT na wózki widłowe

Wózek widłowy to potoczna nazwa wózka jezdniowego podnośnikowego z mechanicznym napędem podnoszenia. Podnosi i przemieszcza ładunki, dlatego spotkasz go przede wszystkim w magazynach, centrach logistycznych i zakładach produkcyjnych.

W zakresie obsługi UDT rozróżnia:

• wózki jezdniowe podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia, z wyłączeniem wózków z wysięgnikiem oraz wózków z osobą obsługującą podnoszoną wraz z ładunkiem,

• wózki jezdniowe podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia z wysięgnikiem oraz wózki z osobą obsługującą podnoszoną wraz z ładunkiem.

Przed wyborem kursu sprawdź, jakiego wózka używa pracodawca. UDT zaznacza też, że wózek podnośnikowy z wysięgnikiem i ładowarka teleskopowa to odrębne grupy urządzeń, choć bywają ze sobą mylone.

Uprawnienia UDT podesty ruchome

Podesty ruchome wynoszą pracownika na stanowisko, z którego może wykonywać zadania na wysokości. Możesz spotkać je na budowie, przy montażu instalacji oraz podczas prac przy budynkach. Rodzaj podestu wpływa na zakres potrzebnych kwalifikacji.

UDT wyróżnia:

• podesty ruchome przejezdne (tzw. zwyżki), które można przemieszczać między stanowiskami pracy,

• podesty ruchome stacjonarne, montowane na stałe w miejscu pracy,

• podesty ruchome masztowe, których platforma porusza się wzdłuż masztu,

• podesty ruchome wiszące, czyli platformy opuszczane na linach, stosowane przy pracach na elewacjach.

Nie zakładaj, że zaświadczenie na jeden rodzaj podestu obejmuje pozostałe. Przed podjęciem pracy porównaj nazwę urządzenia z zakresem wpisanym w swoim dokumencie.

Uprawnienia UDT na dźwigi budowlane

Dźwig budowlany przemieszcza ludzi i ładunki albo same ładunki pionowo, w kabinie lub na pomoście poruszającym się wzdłuż prowadnic. Pracując przy jego obsłudze, możesz zajmować się transportem materiałów i pracowników między poziomami placu budowy. Nie myl go z żurawiem wieżowym, który bywa potocznie nazywany dźwigiem budowlanym, ale ma inną konstrukcję i odrębny zakres kwalifikacji.

Uprawnienia UDT na dźwigi towarowo-osobowe ze sterowaniem wewnętrznym i szpitalne

Ta kategoria obejmuje dźwigi towarowo-osobowe obsługiwane ze sterowaniem wewnątrz kabiny oraz dźwigi szpitalne. Pierwsze służą do przemieszczania ludzi i towarów w obiektach, w których potrzebna jest obsługa takiego urządzenia. Z dźwigami szpitalnymi możesz zetknąć się w placówkach ochrony zdrowia, gdzie służą między innymi do transportu pacjentów na łóżkach. UDT wskazuje te urządzenia jako odrębny zakres egzaminu z obsługi.

Uprawnienia UDT na suwnice

Suwnica podnosi ładunek i przemieszcza go w obrębie wyznaczonej przestrzeni, na przykład hali produkcyjnej, magazynu lub placu składowego. Może służyć do przenoszenia ciężkich elementów podczas produkcji i montażu. W materiałach egzaminacyjnych UDT znajdziesz dwa zakresy:

• suwnice, wciągniki i wciągarki ogólnego przeznaczenia,

• suwnice, wciągniki i wciągarki ogólnego oraz specjalnego przeznaczenia.

Zwróć uwagę, że nazwy tych zakresów obejmują również wciągniki i wciągarki. Przy wyborze szkolenia sprawdź pełne brzmienie kwalifikacji, o które chcesz się ubiegać.

Uprawnienia UDT na układnice

Układnica magazynowa przemieszcza i odkłada towary na regałach. Porusza się zwykle między rzędami regałów i jest częścią systemu składowania. Jeśli zdobędziesz kwalifikacje do jej obsługi, możesz szukać pracy w magazynach korzystających z takich urządzeń, zwłaszcza tam, gdzie towary są składowane na wysokich regałach.

Uprawnienia UDT na wciągniki

Wciągnik podnosi i opuszcza ładunki, najczęściej przy użyciu haka. Podobną funkcję pełni wciągarka, która różni się budową mechanizmu. Urządzenia te wykorzystuje się na stanowiskach produkcyjnych, w warsztatach i przy montażu ciężkich elementów. UDT publikuje materiały egzaminacyjne dla dwóch zakresów:

• wciągniki i wciągarki ogólnego przeznaczenia,

• wciągniki i wciągarki ogólnego oraz specjalnego przeznaczenia.

Wciągnik może być także elementem suwnicy. Dlatego przed zgłoszeniem się na egzamin ustal, czy w pracy będziesz obsługiwać sam wciągnik lub wciągarkę, czy całe urządzenie, na przykład suwnicę.

Uprawnienia UDT na wyciągi towarowe

Wyciąg towarowy transportuje materiały na wyższe poziomy budynku za pomocą platformy przesuwającej się po pochyłym maszcie. Spotkasz go przede wszystkim przy pracach budowlanych i remontowych, na przykład podczas dostarczania materiałów na dach. UDT zalicza wyciągi towarowe do urządzeń, których obsługa wymaga odpowiednich kwalifikacji.

Uprawnienia UDT na żurawie

Żurawie służą do podnoszenia i przemieszczania ładunków. Różnią się konstrukcją oraz miejscem pracy, dlatego przed wyborem szkolenia sprawdź, jaki typ urządzenia będziesz obsługiwać:

• Żurawie przewoźne i przenośne wykorzystuje się do prac przeładunkowych i montażowych. Żuraw przenośny może być zamontowany na samochodzie ciężarowym i służyć do jego załadunku oraz rozładunku.

• Żurawie samojezdne mają podwozie umożliwiające przemieszczanie całego urządzenia. Pracują między innymi przy montażu konstrukcji i przenoszeniu ciężkich elementów na placach budowy.

• Żurawie stacjonarne są zamocowane w miejscu pracy, na przykład w hali lub warsztacie. Pomagają podnosić elementy podczas produkcji i montażu.

• Żurawie szynowe poruszają się po torze i mogą służyć do przemieszczania ładunków na placach przeładunkowych oraz w obiektach wyposażonych w torowisko dla żurawia.

• Żurawie wieżowe i szybkomontujące służą przede wszystkim do podnoszenia materiałów na budowie. Żuraw szybkomontujący ma konstrukcję pozwalającą przygotować go do pracy szybciej niż typowy żuraw wieżowy.

UDT publikuje osobne zestawy pytań egzaminacyjnych dla wymienionych rodzajów żurawi. Samo potoczne określenie „dźwig” nie wystarczy więc do ustalenia, jakie kwalifikacje będą Ci potrzebne.

Szukasz pracy jako operator wózka widłowego w Gdańsku? Sprawź to!

Kto może zdobyć uprawnienia UDT?

Możesz ubiegać się o zaświadczenie kwalifikacyjne, nawet jeśli dopiero przygotowujesz się do pracy przy danym urządzeniu. Zanim zapiszesz się na egzamin UDT, zwróć uwagę na wymagania dotyczące kwalifikacji i późniejszej pracy.

Wiek

Do obsługi wózka jezdniowego podnośnikowego z mechanicznym napędem podnoszenia musisz mieć ukończone 18 lat.

Wykształcenie

Przepisy regulujące egzamin UDT nie wskazują ogólnego wymogu ukończenia szkoły na określonym poziomie. Jednak ośrodki szkoleniowe często wymagają od uczestników kursu co najmniej wykształcenia podstawowego. Komisja sprawdzi natomiast Twoją wiedzę i umiejętności związane z wybranym urządzeniem.

Stan zdrowia

Przed dopuszczeniem Cię do pracy na etacie pracodawca musi mieć aktualne orzeczenie lekarskie potwierdzające brak przeciwwskazań do pracy na danym stanowisku. Nie jest to dokument wymagany przez UDT do samego egzaminu.

Jeśli chcesz otrzymać uprawnienia, złóż wniosek o sprawdzenie kwalifikacji i zdaj egzamin teoretyczny oraz praktyczny w wybranym zakresie obsługi lub konserwacji.

💡 Przeczytaj też: Kompetencje twarde – co to jest? Jak rozwijać umiejętności twarde i prezentować je w CV?

Jak zdobyć uprawnienia UDT?

Wybór urządzenia to pierwszy krok, bo od niego zależy zakres przygotowania i egzaminu. Ustal też, czy chcesz zdobyć kwalifikacje do obsługi, czy do konserwacji. We wniosku wskazujesz jeden rodzaj urządzenia i jeden zakres kwalifikacji.

Kurs – część praktyczna i teoretyczna

Szkolenie pomaga przygotować się do pytań o budowę urządzenia, zasady jego bezpiecznej obsługi i przepisy dozoru technicznego. Podczas zajęć praktycznych możesz przećwiczyć czynności, które później wykonasz przed komisją. Wybierając kurs UDT, sprawdź, czy jego program odpowiada dokładnie temu urządzeniu i zakresowi kwalifikacji, na które chcesz zdawać egzamin. Ukończenie kursu nie jest obowiązkowym warunkiem przystąpienia do egzaminu, a samo zaświadczenie ze szkolenia nie daje uprawnień do obsługi urządzenia.

Wniosek o sprawdzenie kwalifikacji i opłata

Jeżeli jesteś gotowy do egzaminu, złóż w UDT wniosek o sprawdzenie kwalifikacji. Możesz zrobić to elektronicznie przez portal eUDT albo w formie papierowej. Wpisz właściwy rodzaj urządzenia oraz zakres kwalifikacji i wnieś opłatę za ich sprawdzenie.

Za sprawdzenie kwalifikacji zapłacisz obecnie 333,88 zł. Opłata wynosi 3,75% kwoty przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej obowiązującej w dniu złożenia wniosku, dlatego może się zmienić.

Po otrzymaniu kompletnego wniosku UDT wyznaczy termin egzaminu.

Egzamin UDT

Egzamin składa się z dwóch części. W części teoretycznej odpowiadasz pisemnie na pytania dotyczące wybranego zakresu kwalifikacji. Część praktyczna służy sprawdzeniu, czy potrafisz obsługiwać lub konserwować urządzenie. Chcąc otrzymać zaświadczenie, musisz uzyskać pozytywny wynik egzaminu.

Zaświadczenie UDT

Po zdanym egzaminie UDT wydaje Ci zaświadczenie kwalifikacyjne w formie plastikowej karty. Sprawdź wpisany na niej zakres kwalifikacji i datę ważności. To ten dokument potwierdza Twoje uprawnienia do obsługi lub konserwacji wskazanego urządzenia. Zaświadczenie o ukończeniu kursu go nie zastępuje.

Przykładowe pytania egzaminacyjne – czego możesz się spodziewać?

UDT publikuje zestawy pytań dla poszczególnych urządzeń. Rzuć okiem na przykładowe pytania z czterech wybranych zestawów, razem z odpowiedziami do wyboru.

Wózki jezdniowe podnośnikowe

Kto decyduje o rodzaju i wielkości opon zastosowanych w wózku:

a) producent opon

b) konserwator

c) producent wózka

d) inspektor UDT

Suwnice, wciągniki i wciągarki ogólnego przeznaczenia

O ile producent nie określa inaczej, ile wynosi dopuszczalne wytarcie gardzieli haka suwnicy ogólnego przeznaczenia?

a) 5%

b) 3%

c) 10%

d) 7%

Podesty ruchome przejezdne

Podpory podestów ruchomych mają za zadanie:

a) zwiększyć stateczność

b) wypoziomować podest

c) zwiększyć wysokość podnoszenia podestu

d) odpowiedź a i b jest prawidłowa

Żurawie przewoźne, przenośne i stacjonarne

Moment wywracający żurawia wzrasta:

a) wraz ze wzrostem masy przeciwwagi

b) wraz z długością wysięgnika

c) gdy masa ładunku maleje

d) przy słabym wietrze

Pozostałe pytania znajdziesz w zestawach opublikowanych przez UDT. Wybierz zestaw odpowiadający urządzeniu, na które chcesz zdawać egzamin.

Ile kosztują uprawnienia UDT?

Opłata za sprawdzenie kwalifikacji wynosi obecnie 333,88 zł. Jej wysokość wynika z art. 23 ust. 4 ustawy o dozorze technicznym i stanowi 3,75% przeciętnego wynagrodzenia obowiązującego w dniu złożenia wniosku. Przed wpłatą sprawdź aktualną stawkę na stronie UDT. Pieniądze przelej na konto właściwego terenowo oddziału, a tytuł przelewu uzupełnij zgodnie z wzorem UDT.

Do opłaty UDT może dojść cena kursu, która zależy od rodzaju urządzenia i ośrodka szkoleniowego. Przykładowo kurs na wózek widłowy w ośrodku WELDER w Gliwicach kosztuje 899 zł, a kurs na podesty ruchome przejezdne w opolskim ośrodku Polskiego Związku Motorowego 1249 zł. Obie ceny obejmują opłatę za egzamin UDT, więc nie doliczaj do nich ponownie 333,88 zł. Porównując oferty, sprawdź, co dokładnie zawiera cena szkolenia.

Nie zawsze musisz pokryć cały koszt samodzielnie. Szkolenie może sfinansować pracodawca, który może też ubiegać się o środki z Krajowego Funduszu Szkoleniowego na kurs i egzamin. Jeśli jesteś zarejestrowany w urzędzie pracy, sprawdź możliwość otrzymania skierowania na finansowane szkolenie. Przyznanie takiego wsparcia zależy od zasad i dostępnych środków właściwego urzędu.

Jaką ważność mają uprawnienia UDT?

Termin ważności znajdziesz na swoim zaświadczeniu kwalifikacyjnym. W zależności od rodzaju urządzenia i zakresu kwalifikacji wynosi on 5 albo 10 lat. Na przykład zaświadczenie do obsługi podestów ruchomych przejezdnych jest ważne 5 lat, a do obsługi suwnic ogólnego przeznaczenia 10 lat.

Jeżeli masz zaświadczenie bez daty ważności, wydane przed zmianą przepisów w 2019 roku, nie możesz już się nim posługiwać. Takie dokumenty straciły ważność z końcem 2023 roku, a termin składania wniosków o ich przedłużenie upłynął 2 października 2023 roku. Status swojego zaświadczenia możesz sprawdzić w wykazie UDT.

Uprawnienia UDT – przedłużenie

Zbliża się data ważności Twojego zaświadczenia? Wniosek o przedłużenie możesz złożyć najwcześniej 2 lata i najpóźniej 3 miesiące przed tą datą. Musisz przy tym oświadczyć, że przez co najmniej 3 lata w ciągu ostatnich 5 lat ważności dokumentu wykonywałeś czynności objęte zaświadczeniem. Wniosek złożony po terminie nie pozwoli przedłużyć jego ważności.

Wniosek składasz osobiście do jednostki dozoru technicznego, która wydała Ci zaświadczenie. Jeśli wydał je UDT, masz dwie możliwości:

• przez portal eUDT – po zalogowaniu przejdź do zakładki Moje Uprawnienia, wybierz zaświadczenie i wypełnij wniosek; do jego wysłania potrzebujesz profilu zaufanego lub podpisu kwalifikowanego,

• tradycyjnie – pobierz formularz ze strony UDT, wypełnij go, wydrukuj, podpisz i wyślij do właściwego oddziału UDT.

Przedłużeniu podlegają zaświadczenia do obsługi i konserwacji urządzeń technicznych. Sam certyfikat ukończenia kursu albo dawne wewnątrzzakładowe zezwolenie na obsługę wózka nie jest zaświadczeniem kwalifikacyjnym UDT i nie można go przedłużyć tą drogą. Nowy okres ważności zaświadczenia liczy się od dnia, w którym kończy się ważność dotychczasowego dokumentu.

Jak sprawdzić uprawnienia UDT?

Zanim dopuścisz pracownika do obsługi lub konserwacji urządzenia, sprawdź, czy ma ważne zaświadczenie kwalifikacyjne o odpowiednim zakresie. Samo ukończenie kursu nie potwierdza kwalifikacji wymaganych do tych czynności.

Zaświadczenie wydane przez UDT zweryfikujesz na stronie UDT, czyli tutaj. Podaj imię i nazwisko pracownika oraz numer zaświadczenia. Jeżeli nie znasz numeru, formularz pozwala zamiast niego podać numer dokumentu tożsamości użytego we wniosku, na przykład PESEL, oraz datę egzaminu. Następnie porównaj zakres i status dokumentu z czynnościami, które pracownik ma wykonywać. Pamiętaj, że uprawnienie do obsługi wózka nie potwierdza kwalifikacji do jego konserwacji ani do obsługi podestu ruchomego.

Pracownik może też pobrać potwierdzenie posiadania zaświadczenia z portalu eUDT. Jeśli Ci je przedstawi, zweryfikuj umieszczony na nim kod QR. Takie potwierdzenie dotyczy zakresu wskazanego zaświadczenia.

Uprawnienia UDT – najczęściej zadawane pytania

Jaką ważność mają uprawnienia UDT na wózki widłowe?

To zależy od zakresu zaświadczenia. Uprawnienia do obsługi wózków jezdniowych podnośnikowych bez wysięgnika i bez osoby podnoszonej wraz z ładunkiem są ważne 10 lat. Zaświadczenie obejmujące wózki z wysięgnikiem lub z osobą podnoszoną wraz z ładunkiem jest ważne 5 lat. Dokładną datę sprawdź na swoim dokumencie.

Czy przedłużenie uprawnień UDT jest płatne?

Nie. UDT nie pobiera opłaty za przedłużenie ważności zaświadczenia kwalifikacyjnego.

Czy pracodawca może przedłużyć za mnie uprawnienia UDT?

Nie. Wniosek może złożyć wyłącznie osoba, na którą wydano zaświadczenie. Pracodawca może przypomnieć Ci o terminie, ale nie złoży wniosku w Twoim imieniu.

Co zrobić, jeśli termin na przedłużenie uprawnień już minął?

Jeśli nie złożyłeś wniosku najpóźniej 3 miesiące przed końcem ważności zaświadczenia, UDT go nie przedłuży. Chcąc ponownie uzyskać kwalifikacje w danym zakresie, musisz złożyć wniosek o sprawdzenie kwalifikacji i zdać egzamin.