Zaświadczenie o niekaralności – czym jest i jak je zdobyć?

W dzisiejszych czasach zaufanie i bezpieczeństwo odgrywają kluczową rolę, dlatego też zaświadczenie dotyczące niekaralności stało się dokumentem o ogromnym znaczeniu. Zwłaszcza w przypadku zawodów związanych z opieką nad dziećmi. Z tego artykułu dowiesz się, czym jest taki dokument i w jaki sposób można go zdobyć. Czy zaświadczenie o niekaralności wydawane jest od ręki? Czy trzeba będzie za to zapłacić? Zapraszamy do lektury.

Czym jest zaświadczenie o niekaralności?

Zaświadczeniem o niekaralności nazywamy dokument, który potwierdza, że dana osoba nie figuruje w Krajowym Rejestrze Karnym jako skazany.

Taki dokument często bywa wymagany podczas rekrutacji do pracy. Dotyczy to zwłaszcza stanowisk, które wiążą się z dużą odpowiedzialnością, wiarygodnością, zaufaniem publicznym lub dostępem do danych wrażliwych. Szczegółowe informacje na ten temat znajdziesz w kolejnym nagłówku.

Co oznacza niekaralność?

Niekaralność oznacza, że dana osoba nie figuruje w Krajowym Rejestrze Karnym (KRK) jako skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. Czyli, mówiąc inaczej, nie ma żadnych prawomocnych skazań, które byłyby odnotowane w tym rejestrze.

Posiadanie statusu niekaralności jest istotne zwłaszcza z punktu widzenia pracodawcy, który planuje zatrudnić u siebie nowego pracownika. Zaświadczenia o niekaralności często bywają stosowane jako dowód na to, że kandydat do pracy nie ma przeszłości kryminalnej.

W niektórych zawodach, np. wśród nauczycieli, pracowników ochrony czy funkcjonariuszy publicznych, potwierdzenie niekaralności jest wręcz konieczne. W związku z tym status niekaralności ma kluczowe znaczenie zarówno w kontekście społecznym, jak i zawodowym. Poza tym jest ważne również w kwestii budowania zaufania w relacjach międzyludzkich.

Do czego służy zaświadczenie o niekaralności? Kto go potrzebuje?

Zaświadczenie to może być potrzebne nie tylko przy ubieganiu się o pracę, ale także w innych sytuacjach. Choćby podczas składania wniosku o adopcję lub starania się o różnego rodzaju licencje czy zezwolenia.

Przedstawienie takiego dokumentu bywa konieczne w przypadku następujących zawodów:

• nauczycieli,

• detektywów,

• policjantów,

• agentów celnych,

• doradców skarbowych,

• pracowników przedszkoli,

• pracowników samorządowych,

• przedstawicieli straży granicznej,

• pracowników kontroli skarbowej,

• sędziów, prokuratorów czy komorników,

• licencjonowanych pracowników ochrony,

• właścicieli kantorów zajmujących się wymianą walut.

Zaświadczenie o niekaralności – ustawa Kamilka

Ustawa Kamilka dotyczy ochrony małoletnich, czyli dzieci, które padły ofiarą przemocy. Bezpośrednią przyczyną jej powstania była tragiczna śmierć 8-letniego Kamila z Częstochowy. Chłopiec zmarł z powodu postępującej niewydolności wielonarządowej, do której doprowadziło długotrwałe maltretowanie dziecka przez jego ojczyma.

Do kluczowych założeń tej ustawy należą:

• zakaz stosowania przemocy fizycznej, psychicznej oraz jakiejkolwiek formy poniżania uczniów przez nauczycieli,

• profilaktyka – poprzez zwrócenie uwagi społeczeństwa na problem przemocy wobec dzieci oraz podjęcie szybkiej reakcji w sytuacji zagrożenia,

• obowiązek reagowania – jeśli istnieje podejrzenie, że dziecko jest krzywdzone, pracownicy szkoły mają obowiązek przygotowania notatki służbowej i przekazania jej służbom.

W związku z wprowadzeniem tej ustawy od lutego 2024 roku konieczne stało się przedstawianie zaświadczeń o niekaralności za określone rodzaje przestępstw. Chodzi o przestępstwa o charakterze seksualnym, przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu (w tym pobicie lub spowodowanie uszczerbku na zdrowiu). Poza tym mowa też o przestępstwach znęcania, handlu ludźmi, a także przestępstwach z ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Dotyczy to wszystkich osób, które mają zostać dopuszczone do działalności związanej z dziećmi. Czyli mowa tutaj o działalnościach zajmujących się ich wychowaniem, edukacją, wypoczynkiem, leczeniem, świadczeniem porad psychologicznych, rozwojem duchowym czy uprawianiem sportu. Dodatkowo chodzi o opiekę nad dziećmi lub realizację ich zainteresowań.

Więcej na ten temat znajdziesz tutaj: Zaświadczenia o niekaralności – ustawa Kamilka.

Jak uzyskać zaświadczenie o niekaralności?

Skoro tutaj jesteś, to prawdopodobne zastanawiasz się, skąd wziąć zaświadczenie o niekaralności. W dalszej części artykułu znajdziesz szczegółowe omówienie tego zagadnienia.

Zacznijmy od tego, że zaświadczenie o niekaralności można zdobyć na kilka sposobów. Pierwszym i najpopularniejszym z nich jest załatwienie tego w punkcie informacyjnym Krajowego Rejestru Karnego, do którego należy udać się osobiście.

Wspomniane punkty informacyjne KRK znajdują się w sądach. Jeśli chcesz sprawdzić dokładną lokalizację takiego punktu w swoim mieście, odwiedź Listę punktów informacyjnych KRK. Zaświadczenie może zostać wydane po złożeniu odpowiedniego wniosku, wraz z załączonym potwierdzeniem uiszczenia opłaty.

Gdy zaświadczenie będzie gotowe, należy odebrać je osobiście. Zazwyczaj dokument bywa gotowy do odbioru od razu, ale zdarzają się wyjątki, gdy trzeba poczekać kilka dni (maksymalnie 7). Pamiętaj też, aby zabrać ze sobą jakiś dokument potwierdzający tożsamość, np. dowód osobisty.

Chcąc uzyskać takie zaświadczenie bez konieczności wychodzenia z domu, możesz to zrobić również przez internet. W tym przypadku trzeba będzie złożyć tzw. wniosek o udzielenie informacji o osobie. Aby móc to zrobić, należy założyć konto na specjalnej e-platformie KRK. Co ważne, do złożenia wniosku będziesz potrzebował profilu zaufanego (eGo) lub certyfikatu kwalifikowanego. W ten sposób potwierdzisz swoją tożsamość.

Pamiętaj, że musisz za to zapłacić. Czas oczekiwania na zaświadczenie o niekaralności może wynosić w tym przypadku nawet 20 dni kalendarzowych (licząc od dnia złożenia wniosku).

Zaświadczenie o niekaralności możesz uzyskać też w sposób listowny. Aby to zrobić, należy wejść na stronę, a następnie pobrać i uzupełnić formularz. Chodzi o wspomniany już wcześniej wniosek o udzielenie informacji o osobie. Kolejnym krokiem w tym przypadku będzie opłacenie wydania tego dokumentu.

Na koniec przygotuj sobie wniosek oraz potwierdzenie płatności i wyślij je na adres Biura Informacyjnego Krajowego Rejestru Karnego lub do wybranego punktu informacyjnego. Oczekiwanie na takie zaświadczenie może potrwać do 7 dni (od dnia otrzymania wniosku).

Masz problem z odszukaniem wspomnianego wniosku? Znajdziesz go tutaj: Wniosek o zaświadczenie o niekaralności.

Opłata za zaświadczenie o niekaralności

Z pewnością interesuje Cię również to, czy trzeba będzie zapłacić za wydanie takiego zaświadczenia. Na początek musisz wiedzieć, że jest to płatne, a wysokość opłaty za zaświadczenie o niekaralności zależy od sposobu, w jaki chcesz je uzyskać.

Składając wniosek online, zapłacisz 20 zł. Warto mieć jednak na uwadze, że można zapłacić jedynie poprzez system e-KRK. Zaświadczenie to zostanie wystawione w formacie XML, a następnie udostępnione na Twoim profilu na portalu KRK. Co ważne, nie możesz go wydrukować – zgodnie z wytycznymi wnioskodawca może posługiwać się takim zaświadczeniem wyłącznie w formie elektronicznej. Możesz więc przesłać go pracodawcy za pomocą wiadomości e-mail lub przekazać na pendrivie.

Chcąc wybrać zaświadczenie w jednym z punktów informacyjnych Krajowego Rejestru Karnego, trzeba będzie zapłacić 30 zł. Tak samo wygląda to w przypadku odbioru w Biurze Informacyjnym Krajowego Rejestru Karnego w Warszawie. Wybierając ten sposób, możesz zapłacić gotówką w kasie Ministerstwa Sprawiedliwości lub dowolnego sądu w Twoim mieście. Jeśli nie odpowiada Ci taka forma zapłaty, możesz też zrobić przelew na konto Ministerstwa Sprawiedliwości. Ostatnią możliwością jest opłacenie wydania dokumentu za pomocą znaków opłaty sądowej (można kupić je w kasie sądu).

Jeśli zdecydujesz się załatwić sprawę listownie, masz 3 możliwości uiszczenia opłaty. Pierwsza z nich to wykonanie przelewu na konto Ministerstwa Sprawiedliwości. Pozostałe dwie to zapłata gotówką w kasie dowolnego sądu lub za pomocą znaków opłaty sądowej, które są możliwe do nabycia w sądowych kasach.

Na koniec jeszcze jedna istotna informacja. Jest jednak sytuacja, kiedy jesteś zwolniony z opłacania wydania tego dokumentu. Jeżeli jesteś wolontariuszem i chcesz zostać wychowawcą lub kierownikiem obozu czy kolonii dla dzieci i młodzieży. W takim wypadku wystarczy dołączyć do wniosku pismo od organizatora, które może to potwierdzić.

Kto płaci za zaświadczenie o niekaralności pracownika?

Polskie prawo pracy nie określa wprost, kto płaci za zaświadczenie o niekaralności pracownika. Generalnie pracodawca nie ma obowiązku pokrycia kosztów wydania zaświadczenia o niekaralności.

Warto jednak wspomnieć, że część firm i instytucji oferuje swoim pracownikom pokrycie tych opłat. Zwłaszcza że istnieje odgórny wymóg posiadania tego dokumentu, więc pracownik i tak musi go uzyskać.

Traktują to podobnie jak przeprowadzenie badań lekarskich do pracy, których koszty zawsze ciążą na pracodawcy, nie pracowniku.

Podsumowanie

Zaświadczenie potwierdzające niekaralność bywa kluczowym elementem w budowaniu zaufania w życiu zawodowym i osobistym. Ma duże znaczenie zwłaszcza w kontekście rekrutacji, ponieważ pracodawcy coraz częściej go wymagają.

W artykule omówiliśmy, jak uzyskać to zaświadczenie i jakie są jego zastosowania. Opisaliśmy również jego związek z tzw. ustawą Kamilka.