Okres wypowiedzenia – zasady, długość, Twoje prawa

Kiedy współpraca między pracownikiem a pracodawcą dobiega końca, często pozostają niedomknięte wątki, którymi należy zająć się przed ostatecznym pożegnaniem. Okres wypowiedzenia umowy o pracę to systemowe zabezpieczenie dla obu stron. Dzięki niemu można chociażby wyszkolić nowego pracownika na swoje miejsce, wybrać zaległy urlop czy poszukać na spokojnie nowej pracy. Dowiedz się, jak obliczyć okres wypowiedzenia i od czego zależy jego długość.

Czym jest okres wypowiedzenia i kiedy ma zastosowanie?

Okres wypowiedzenia jest to czas pomiędzy złożeniem oświadczenia o rozwiązaniu umowy a jej faktycznym zakończeniem. W tym czasie pracownik wciąż pozostaje zatrudniony, a pracodawca ma obowiązek wypłaty wynagrodzenia. Instytucja ta została uregulowana w Kodeksie pracy i ma na celu ochronę obu stron. Dzięki temu pracownik zyskuje czas na znalezienie nowego zatrudnienia, a pracodawca na przygotowanie się do zmiany kadrowej.

Warto wiedzieć, że okres wypowiedzenia stosuje się przede wszystkim przy umowach o pracę zawieranych na okres próbny, czas określony i czas nieokreślony. W przypadku umów cywilnoprawnych (np. zlecenie, dzieło) obowiązują inne zasady wynikające z Kodeksu cywilnego. Warto też pamiętać, że istnieją sytuacje wyjątkowe, w których umowę można rozwiązać natychmiastowo, bez zachowania okresu wypowiedzenia (np. tzw. zwolnienie dyscyplinarne).

Ile wynosi okres wypowiedzenia umowy o pracę?

Długość okresu wypowiedzenia nie jest stała. Zależy od rodzaju zawartej umowy oraz od tego, jak długo pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy. Dzięki temu przepisy uwzględniają zarówno krótkie próby współpracy, jak i wieloletnie zatrudnienie.

Okres wypowiedzenia a rodzaj umowy o pracę

Rodzaj umowy ma duże znaczenie dla tego, jak długo potrwa okres wypowiedzenia. Najwięcej różnic widać przy umowach próbnych, gdzie czas trwania wypowiedzenia powiązany jest z długością samej próby. Wygląda to tak:

• umowa na okres próbny – od 3 dni roboczych do 2 tygodni, w zależności od długości okresu próbnego,

• umowa na czas określony – okres wypowiedzenia wylicza się według stażu pracy,

• umowa na czas nieokreślony – również zależy od stażu pracy u danego pracodawcy.

W przypadku dwóch ostatnich typów umów decydujący jest więc nie rodzaj kontraktu, ale długość zatrudnienia.

💡 Przeczytaj także: okres wypowiedzenia umowy o pracę na czas określony

Długość okresu wypowiedzenia w zależności od stażu pracy u danego pracodawcy

Im dłużej pracownik związany jest z jednym pracodawcą, tym dłuższy okres wypowiedzenia musi zostać zachowany. To rozwiązanie ma na celu ochronę pracowników z wieloletnim stażem i danie im więcej czasu na znalezienie nowego zatrudnienia. Należy więc szacować okres wypowiedzenia umowy o pracę w zależności od przepracowanego czasu:

• poniżej 6 miesięcy – 2 tygodnie,

• od 6 miesięcy do 3 lat – 1 miesiąc,

• powyżej 3 lat – 3 miesiące.

Ten przejrzysty system sprawia, że zarówno pracownik, jak i pracodawca wiedzą, ile czasu mają na przygotowanie się do zakończenia współpracy, a przepisy zapewniają pewną równowagę interesów.

Jak liczy się okres wypowiedzenia?

Samo wskazanie długości okresu wypowiedzenia to dopiero początek. Znaczące jest też to, od kiedy liczy się termin. Zasady są inne dla wypowiedzeń liczonych w tygodniach, a inne dla tych wyrażonych w miesiącach. Znajomość tych reguł pozwala uniknąć pomyłek i zyskać trochę czasu, jeśli dobrze wybierzesz moment złożenia wypowiedzenia.

Wypowiedzenie liczone w miesiącach

Jeśli okres wypowiedzenia określony jest w miesiącach (np. 1 miesiąc, 3 miesiące), liczy się go od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu złożenia wypowiedzenia. Kończy się zawsze ostatniego dnia tego miesiąca.

Przykład: Wypowiedzenie złożone 15 stycznia oznacza, że okres wypowiedzenia zaczyna biec 1 lutego i kończy się 29 lutego (lub 28 w roku nieprzestępnym).

Praktyczna wskazówka: Bardziej opłaca się złożyć wypowiedzenie ostatniego dnia miesiąca, bo wtedy od razu zaczyna biec pełny okres. Jeśli zrobisz to 1 dnia nowego miesiąca, faktyczne zakończenie współpracy przesunie się aż o kolejny miesiąc.

Wypowiedzenie liczone w tygodniach

W przypadku wypowiedzeń liczonych w tygodniach (np. 2 tygodnie), bieg terminu rozpoczyna się od najbliższej niedzieli po dniu złożenia wypowiedzenia. Kończy się on zawsze w sobotę, po upływie odpowiedniej liczby pełnych tygodni.

Przykład: Jeśli wypowiedzenie złożysz w czwartek, to okres zacznie się w niedzielę i zakończy się w drugą sobotę po tej dacie.

Mając w pamięci te informacje, wiesz dokładnie, kiedy formalnie kończy się Twoja umowa i możesz lepiej zaplanować przejście do nowej pracy.

Jakie przepisy regulują okres wypowiedzenia w Polsce?

Zasady dotyczące okresów wypowiedzenia wprost określa Kodeks pracy. Najważniejszy jest art. 36, który brzmi:

Art. 36. § 1. Okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony i umowy o pracę zawartej na czas określony jest uzależniony od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy i wynosi:

• 2 tygodnie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy;

• 1 miesiąc, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy;

• 3 miesiące, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata.

§ 1¹. Do okresu zatrudnienia, o którym mowa w § 1, wlicza się pracownikowi okres zatrudnienia u poprzedniego pracodawcy, jeżeli zmiana pracodawcy nastąpiła na zasadach określonych w art. 23¹, a także w innych przypadkach, gdy z mocy odrębnych przepisów nowy pracodawca jest następcą prawnym w stosunkach pracy.

§ 5. Jeżeli pracownik jest zatrudniony na stanowisku związanym z odpowiedzialnością materialną za powierzone mienie, strony mogą ustalić w umowie o pracę, że w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1, okres wypowiedzenia wynosi 1 miesiąc, a w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 2 – 3 miesiące.

§ 6. Strony mogą po dokonaniu wypowiedzenia umowy o pracę przez jedną z nich ustalić wcześniejszy termin rozwiązania umowy; ustalenie takie nie zmienia trybu rozwiązania umowy o pracę.

Tutaj trzeba zauważyć, że do stażu pracy wlicza się także wcześniejsze zatrudnienie, jeśli nowy pracodawca przejął pracowników (np. w wyniku fuzji czy przejęcia firmy). Ponadto przepisy dopuszczają wydłużenie okresu wypowiedzenia dla osób odpowiedzialnych za powierzone mienie oraz możliwość skrócenia okresu wypowiedzenia za porozumieniem stron. Warto zapamiętać! Okres wypowiedzenia to nie zawsze mieści się w sztywnych ramach. W określonych sytuacjach można go dostosować, ale tylko w sytuacjach dozwolonych przez Kodeks pracy i za zgodą obu stron.

Czy możliwe jest rozwiązanie umowy o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia?

Mimo że standardem jest wypowiedzenie z zachowaniem odpowiedniego okresu, prawo przewiduje również sytuacje, w których umowa może zostać rozwiązana natychmiastowo. Takie rozwiązanie stosuje się wyjątkowo. Musi być oparte na konkretnych przesłankach określonych w Kodeksie pracy i nie może być nadużywane przez żadną ze stron.

Zwolnienie dyscyplinarne (art. 52 Kodeksu pracy)

Pracodawca może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia, jeśli pracownik dopuści się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków. Najczęściej chodzi o sytuacje takie jak:

• rażące naruszenie zasad BHP,

• odmowa wykonywania poleceń służbowych,

• kradzież, nadużycia finansowe czy ujawnienie tajemnicy przedsiębiorstwa.

Taki tryb jest najsurowszą sankcją w stosunkach pracy i wymaga, aby przyczyna była rzeczywiście poważna i udokumentowana.

Znaczące naruszenie praw przez pracodawcę (art. 55 Kodeksu pracy)

Pracownik również może odejść z dnia na dzień, jeśli to pracodawca w sposób istotny narusza jego prawa. Dotyczy to chociażby:

• niewypłacania wynagrodzenia w terminie,

• poważnego naruszenia obowiązków wobec pracownika,

• mobbingu czy braku zapewnienia bezpiecznych warunków pracy.

W takim przypadku pracownik nie tylko nie traci prawa do odszkodowania, ale często może się go dodatkowo domagać.

Rozwiązanie umowy na mocy porozumienia stron

Najbardziej polubownym sposobem rozwiązania umowy jest porozumienie stron. Strony wspólnie ustalają datę zakończenia stosunku pracy. Nie obowiązuje tu żaden okres wypowiedzenia. Jeśli chodzi o ten typ rozwiązania umowy o pracę:

• można to zrobić w każdym czasie,

• wymaga to zgody zarówno pracodawcy, jak i pracownika,

• często stosowane, gdy pracownik ma już nową ofertę pracy, a pracodawca nie chce go blokować.

Jak widać, natychmiastowe zakończenie współpracy jest możliwe, ale najczęściej wymaga szczególnych okoliczności lub obopólnej zgody. Dzięki temu przepisy chronią zarówno pracownika, jak i pracodawcę przed nadużyciami.

💡 Przeczytaj także: Zasady wypowiedzenia umowy o pracę – prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy

Czy możliwe jest skrócenie okresu wypowiedzenia umowy o pracę?

Przepisy przewidują możliwość skrócenia okresu wypowiedzenia. Najczęściej dzieje się to na mocy porozumienia stron. Pracownik i pracodawca mogą wspólnie ustalić wcześniejszy termin rozwiązania umowy. W takim przypadku formalnie wciąż mówimy o rozwiązaniu za wypowiedzeniem, ale faktyczny czas trwania stosunku pracy zostaje skrócony do uzgodnionej daty.

Druga sytuacja, w której pracodawca może samodzielnie skrócić okres wypowiedzenia, dotyczy szczególnych okoliczności, takich jak likwidacja firmy czy przyczyny ekonomiczne niezależne od pracownika. W takim wypadku prawo gwarantuje pracownikowi odszkodowanie za niewykorzystaną część okresu wypowiedzenia, które wlicza się do stażu pracy.

Art. 36¹ § 1–2 Kodeksu pracy

§ 1. Jeżeli wypowiedzenie pracownikowi umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony lub umowy o pracę zawartej na czas określony następuje z powodu ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy albo z innych przyczyn niedotyczących pracowników, pracodawca może, w celu wcześniejszego rozwiązania umowy o pracę, skrócić okres trzymiesięcznego wypowiedzenia, najwyżej jednak do 1 miesiąca. W takim przypadku pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za pozostałą część okresu wypowiedzenia.

§ 2. Okres, za który przysługuje odszkodowanie, wlicza się pracownikowi pozostającemu w tym okresie bez pracy do okresu zatrudnienia.

Zatem nawet jeśli pracodawca skróci okres wypowiedzenia z 3 miesięcy do 1 miesiąca, pracownik nie traci finansowo. Dostaje rekompensatę za czas, którego faktycznie nie przepracował.

Ile wynosi okres wypowiedzenia umów zlecenie i kontraktów B2B?

W przypadku pracownika zatrudnionego na podstawie umowy o pracę długość okresu wypowiedzenia jasno określa Kodeks pracy. Inaczej wygląda sytuacja przy umowach cywilnoprawnych, takich jak zlecenie czy kontrakt B2B, które nie są regulowane tymi samymi przepisami. Zasady zakończenia współpracy wynikają przede wszystkim z treści podpisanej umowy oraz z Kodeksu cywilnego.

Jak to działa?

Umowa zlecenie – Co do zasady można ją wypowiedzieć w dowolnym momencie, niezależnie od tego, czy przewidziano okres wypowiedzenia. Jednak w interesie obu stron często wpisuje się do umowy np. 1-tygodniowy albo 2-tygodniowy termin. Jeśli takiego zapisu nie ma, wypowiedzenie działa „od ręki”.

Kontrakt B2B (umowa o świadczenie usług) – Tu również decydują zapisy umowy. Najczęściej stosuje się 1-miesięczny okres wypowiedzenia, ale nic nie stoi na przeszkodzie, by ustalić krótszy lub dłuższy. W braku zapisu można powołać się na przepisy Kodeksu cywilnego, które dopuszczają wypowiedzenie w każdym czasie.

W odróżnieniu od stosunku pracy nie ma tu sztywnych terminów narzuconych ustawowo. Dlatego tak istotne jest, aby przed podpisaniem umowy sprawdzić dokładnie, jakie warunki rozwiązania zostały w niej przewidziane. Unikniesz wtedy niespodzianek przy zakończeniu współpracy.

Co z L4 w okresie wypowiedzenia umowy o pracę?

Choroba w czasie wypowiedzenia nie przerywa biegu tego okresu. Nawet jeśli pracownik przebywa na zwolnieniu lekarskim, umowa rozwiąże się w terminie, który wynika z wypowiedzenia. Nie oznacza to jednak, że zostaje bez ochrony. Podczas L4 nadal przysługuje mu prawo do świadczeń.

Najważniejsze zasady dotyczące L4 w okresie wypowiedzenia:

• Pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia chorobowego (do 33 dni w roku, a w przypadku osób po 50. roku życia – do 14 dni), a potem do zasiłku chorobowego z ZUS.

• Okres wypowiedzenia biegnie normalnie. W wyniku pogorszenia się zdrowia pracownika okres ten nie ulega wydłużeniu ani zawieszeniu,

• Pracodawca nie może cofnąć wypowiedzenia ani wydłużyć umowy tylko z powodu zwolnienia lekarskiego,

• Po zakończeniu umowy pracownik może dalej pobierać zasiłek chorobowy z ZUS, jeśli nadal jest niezdolny do pracy,

• W niektórych przypadkach (np. gdy pracownik był niezdolny do pracy już w dniu wypowiedzenia i przedłuża się to powyżej 30 dni) ZUS może wymagać badania kontrolnego.

Warto mieć więc świadomość, że L4 chroni pracownika finansowo, ale nie zatrzymuje procesu rozwiązania umowy. Dlatego trzeba pamiętać, że umowa i tak zakończy się w terminie, a świadczenia chorobowe będzie wypłacał ZUS.

Czy w okresie wypowiedzenia można nie przychodzić do pracy?

Co do zasady pracownik do samego końca pozostaje zatrudniony i ciąży na nim obowiązek świadczenia pracy. Oznacza to, że w okresie wypowiedzenia powinien normalnie wykonywać swoje obowiązki, chyba że pracodawca postanowi inaczej.

Kiedy można nie przychodzić do pracy w okresie wypowiedzenia?

• Jeśli pracodawca zwolni pracownika z obowiązku świadczenia pracy. Może to zrobić jednostronnie lub za porozumieniem stron.

• W przypadku rozwiązania umowy, jeśli strony wspólnie uzgodnią wcześniejszą datę zakończenia współpracy.

• Gdy pracownik korzysta z przysługującego mu urlopu wypoczynkowego albo dni na poszukiwanie pracy, które pracodawca jest zobowiązany udzielić przy wypowiedzeniu dokonanym przez niego.

Warto pamiętać, że jeśli pracodawca zwalnia pracownika z obowiązku świadczenia pracy, ten zachowuje prawo do pełnego wynagrodzenia aż do końca okresu wypowiedzenia. Dzięki temu obie strony mogą płynnie zakończyć współpracę, a pracownik zyskuje dodatkowy czas na przygotowanie się do nowego zatrudnienia.

Urlop w okresie wypowiedzenia – jakie są zasady?

Okres wypowiedzenia to czas, w którym pracownik nadal ma prawo do urlopu wypoczynkowego. Co więcej, przepisy dają pracodawcy możliwość udzielenia urlopu w tym czasie bez zgody pracownika – chodzi o to, aby rozliczyć wszystkie zaległe dni wolne jeszcze przed zakończeniem stosunku pracy.

Najważniejsze zasady dotyczące urlopu w okresie wypowiedzenia:

• Pracodawca może jednostronnie wysłać pracownika na urlop wypoczynkowy w okresie wypowiedzenia.

• Wykorzystać można zarówno bieżący, jak i zaległy urlop.

• Jeśli urlop nie zostanie w pełni wykorzystany, pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny.

• Przy wypowiedzeniu dokonanym przez pracodawcę pracownik może też skorzystać z dodatkowych dni wolnych na poszukiwanie pracy (2 lub 3 dni, w zależności od długości wypowiedzenia).

Te rozwiązania pozwalają stronom rozliczyć się w sposób przejrzysty i bez sporów o niewykorzystany urlop. W praktyce oznacza to, że w przypadku rozwiązania umowy urlop „nie przepada”, tylko zostaje rozliczony albo w naturze, albo w gotówce.

👉 Wykorzystaj okres wypowiedzenia, by znaleźć nową pracę, dzięki naszym ogłoszeniom!

Jakie są obowiązki pracownika w okresie wypowiedzenia?

Okres wypowiedzenia nie oznacza „wakacji” – aż do ostatniego dnia pracownik jest zobowiązany do świadczenia pracy i przestrzegania regulaminu firmy. To czas, w którym powinien rzetelnie wykonywać swoje zadania, a często także przekazywać obowiązki następcy.

Obowiązki pracownika w okresie wypowiedzenia:

• Wykonywanie pracy zgodnie z umową aż do dnia rozwiązania stosunku pracy.

• Przekazanie dokumentacji, projektów czy sprzętu służbowego.

• Rozliczenie się z powierzonych narzędzi i mienia.

• Wykorzystanie urlopu wypoczynkowego, jeśli pracodawca go udzieli.

• Współpraca przy przekazywaniu wiedzy i obowiązków następcy.

Dzięki temu rozwiązanie umowy przebiega sprawnie i nie pozostawia „luki organizacyjnej” w firmie. Rzetelne wywiązanie się z obowiązków w ostatnim etapie zatrudnienia to także ważny element budowania profesjonalnej reputacji.

Jakie są obowiązki pracodawcy w okresie wypowiedzenia?

Także pracodawca ma określone zobowiązania wobec pracownika w okresie wypowiedzenia. To on powinien zadbać, aby odejście przebiegło zgodnie z prawem i w atmosferze poszanowania praw obu stron.

Obowiązki pracodawcy w okresie wypowiedzenia:

• Zapewnienie pracownikowi możliwości świadczenia pracy lub zwolnienie go z tego obowiązku z zachowaniem prawa do wynagrodzenia.

• Udzielenie urlopu wypoczynkowego (bieżącego i zaległego) lub wypłata ekwiwalentu.

• Umożliwienie wykorzystania dni wolnych na poszukiwanie pracy, jeśli wypowiedzenie pochodzi od pracodawcy.

• Terminowa wypłata wynagrodzenia i ewentualnych świadczeń (np. odprawy).

• Wydanie świadectwa pracy najpóźniej w dniu zakończenia stosunku pracy.

Prawidłowe wypełnienie tych obowiązków sprawia, że rozstanie z pracownikiem przebiega w sposób transparentny, bez sporów i ryzyka roszczeń sądowych. To również element dobrego employer brandingu. Sposób, w jaki firma żegna się z pracownikiem, bywa równie ważny jak proces rekrutacji.

Okres wypowiedzenia – najważniejsze informacje

Okres wypowiedzenia to ważny element stosunku pracy. Daje pracownikowi czas na znalezienie nowego zatrudnienia, a pracodawcy na przygotowanie się do zmian kadrowych. Jego długość i zasady liczenia wynikają z Kodeksu pracy, a w przypadku umów cywilnoprawnych, z zapisów samej umowy.

Co warto zapamiętać o okresie wypowiedzenia?

• Długość okresu zależy od rodzaju umowy i stażu pracy (od 3 dni roboczych przy próbnym do 3 miesięcy przy stażu powyżej 3 lat).

• Liczenie terminów odbywa się według jasno określonych zasad – tygodnie od niedzieli do soboty, miesiące od pierwszego dnia miesiąca do jego końca.

• Przepisy dopuszczają rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia (np. dyscyplinarnie, przy naruszeniu praw pracownika albo w drodze porozumienia stron).

• W przypadku upadłości czy likwidacji firmy pracodawca może skrócić okres wypowiedzenia, wypłacając odszkodowanie.

• Przy umowach zlecenie i B2B obowiązują zapisy umowy – brak ustawowych „sztywnych” terminów.

• W okresie wypowiedzenia można korzystać z urlopu, L4, a pracodawca może też zwolnić z obowiązku świadczenia pracy, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia.

• Zarówno pracownik, jak i pracodawca mają konkretne obowiązki – od rzetelnego wykonywania pracy po wydanie świadectwa i rozliczenie urlopu.

Dzięki tym zasadom obie strony wiedzą, czego się spodziewać w przypadku rozwiązania umowy. To pozwala uniknąć sporów i zakończyć współpracę w sposób uporządkowany, z poszanowaniem prawa i wzajemnych interesów.