Kasa zapomogowo-pożyczkowa (KZP) – co to i jak możesz z niej korzystać?

Autor: Paulina Szydłowska

A gdyby tak można było liczyć na wsparcie finansowe w miejscu pracy? Okazuje się, że pracownicy, przy organizacyjnej asyście pracodawcy, mogą zapewnić sobie taką formę wsparcia. KZP to pracownicza wspólna kasa, do której członkowie wpłacają pieniądze, a w zamian mogą korzystać z nieoprocentowanych pożyczek i czasem z bezzwrotnej pomocy. Jak dokładnie działa ten mechanizm i kiedy możesz po niego sięgnąć?

KZP – co to jest kasa zapomogowo-pożyczkowa?

Jeśli w Twoim miejscu pracy działa KZP, możesz gromadzić w niej oszczędności, a po spełnieniu określonych warunków korzystać z pomocy finansowej. Kasa zapomogowo-pożyczkowa jest tworzona przy pracodawcy przez co najmniej 10 osób wykonujących pracę zarobkową. Może również działać jako kasa międzyzakładowa, obejmująca kilka zakładów pracy.

Celem KZP jest udzielanie członkom nieoprocentowanych pożyczek, a w miarę posiadanych środków również zapomóg. Pieniądze pochodzą przede wszystkim z wpisowego i miesięcznych wkładów członkowskich. Oznacza to, że pożyczkobiorca korzysta ze środków zgromadzonych przez członków tej samej kasy, a następnie zwraca je najczęściej w miesięcznych ratach.

Członkostwo w KZP jest dobrowolne. Szczegółowe zasady oszczędzania, przyznawania pomocy oraz spłaty zadłużenia określa statut danej kasy. KZP nie prowadzi działalności gospodarczej i nie działa jak bank. Jej zadaniem jest zapewnienie członkom dostępu do prostszej i tańszej formy pomocy materialnej. Podstawy jej funkcjonowania określa ustawa o kasach zapomogowo-pożyczkowych.

Kasa zapomogowo-pożyczkowa – przepisy

Podstawę funkcjonowania KZP stanowi ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 roku o kasach zapomogowo-pożyczkowych, która weszła w życie 11 października 2021 roku. Określa ona zasady tworzenia, organizowania i działania kasy, a także jej likwidacji. Reguluje również prawa i obowiązki członków, kompetencje zarządu i komisji rewizyjnej oraz zakres pomocy udzielanej KZP przez pracodawcę.

Drugim ważnym dokumentem jest statut samej kasy, uchwalany przez walne zebranie członków. To w nim znajdują się szczegółowe zapisy dotyczące wysokości wpisowego i miesięcznych wkładów członkowskich, warunków udzielania pożyczek, sposobu ich spłaty, wymaganych poręczeń oraz zasad przyznawania zapomóg. Poszczególne KZP mogą więc działać na nieco innych warunkach, o ile ich statuty pozostają zgodne z ustawą.

Pracodawca zapewnia kasie wsparcie organizacyjne, między innymi prowadzenie rachunkowości, obsługę prawną i kasową oraz dokonywanie uzgodnionych potrąceń z wynagrodzenia. Nie decyduje jednak samodzielnie o przyznawaniu świadczeń. Takie decyzje należą do organów KZP i są podejmowane na podstawie jej statutu oraz obowiązujących uchwał.

📱 Sprawdź nasz kalkulator wynagrodzeń!

Kto może zostać członkiem KZP?

Do kasy może należeć osoba wykonująca pracę zarobkową u pracodawcy, przy którym działa dana KZP. Członkostwo nie jest zatem ograniczone wyłącznie do pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę. Może obejmować także osoby świadczące pracę za wynagrodzeniem na innej podstawie, jeżeli spełniają ustawową definicję osoby wykonującej pracę zarobkową.

Członkami KZP mogą być również żołnierze zawodowi oraz funkcjonariusze wskazanych w ustawie służb. Przejście na emeryturę lub rentę nie powoduje automatycznej utraty dotychczasowego członkostwa. Dokładne zasady należy jednak sprawdzić w statucie kasy działającej w danym miejscu pracy.

💡 Przeczytaj też: Oczekiwania finansowe brutto - jak o nich rozmawiać z rekruterem?

Jak zapisać się do kasy zapomogowo-pożyczkowej?

Przystąpienie do KZP jest dobrowolne i odbywa się na podstawie złożonej deklaracji. Dokument można przekazać w formie pisemnej, elektronicznej lub dokumentowej, na przykład pocztą elektroniczną, jeżeli pozwala ona ustalić osobę składającą oświadczenie.

Po otrzymaniu deklaracji zarząd ma miesiąc na podjęcie uchwały o przyjęciu nowego członka. Następnie należy wykonać obowiązki określone w ustawie i statucie KZP:

• wpłacić wpisowe lub wyrazić zgodę na jego potrącenie z wynagrodzenia albo zasiłku,

• wpłacać miesięczne wkłady członkowskie lub zgodzić się na ich potrącanie,

• wskazać co najmniej jedną osobę uprawnioną do otrzymania zgromadzonego wkładu w razie śmierci członka,

• przestrzegać statutu i uchwał organów KZP,

• aktualizować swoje dane osobowe.

Samo przyjęcie do kasy nie oznacza jeszcze możliwości natychmiastowego skorzystania ze wszystkich świadczeń. Warunkiem koniecznym, aby otrzymać pożyczkę lub ubiegać się o zapomogę, jest wpłacenie wpisowego oraz dwóch kolejnych miesięcznych wkładów członkowskich.

Składki na KZP – ile wynoszą i kto je opłaca?

Przepisy nie określają jednej wysokości składek obowiązującej we wszystkich kasach. Walne zebranie członków ustala wysokość wpisowego oraz minimalnego miesięcznego wkładu, natomiast szczegółowe zasady oszczędzania i terminy wpłat muszą znaleźć się w statucie KZP. Kwoty mogą więc różnić się w zależności od danej kasy.

Wpisowe jest opłatą jednorazową wnoszoną po przyjęciu do KZP. Miesięczne wkłady członkowskie wpłaca natomiast sam członek. Za jego zgodą mogą być one potrącane bezpośrednio z wynagrodzenia lub zasiłku, a następnie przekazywane przez pracodawcę na rachunek kasy. Jeżeli potrącenie nie jest możliwe, członek wpłaca pieniądze samodzielnie na rachunek płatniczy KZP lub w jej kasie.

Miesięczne wkłady członkowskie są zapisywane na imiennym rachunku członka i tworzą jego wkład członkowski. Na tym rachunku ewidencjonowane są również spłacane raty pożyczek. Wkłady członkowskie zasilają fundusz przeznaczony na udzielanie pożyczek. W przypadku zakończenia członkostwa zgromadzony wkład podlega zwrotowi w terminie i na zasadach określonych w statucie. Zwrot nie obejmuje wpisowego, które zasila fundusz rezerwowy KZP.

Jeżeli członek znajdzie się w trudnej sytuacji z powodu zdarzenia losowego, zarząd może na jego wniosek czasowo zawiesić obowiązek wpłacania miesięcznych wkładów. Taką możliwość przewiduje ustawa o kasach zapomogowo-pożyczkowych.

💡 Przeczytaj też: Dochód netto – jak go obliczyć i czym różni się od dochodu brutto i przychodu?

Kto zarządza kasą zapomogowo-pożyczkową?

KZP jest zarządzana przez swoich członków za pośrednictwem organów określonych w ustawie i statucie. Pracodawca zapewnia kasie pomoc organizacyjną, ale nie podejmuje decyzji o sposobie wykorzystania jej środków.

Za funkcjonowanie KZP odpowiadają trzy organy:

• walne zebranie członków, które uchwala statut, wybiera i odwołuje członków pozostałych organów, ustala wysokość wpisowego oraz minimalnych wkładów, zatwierdza sprawozdania finansowe i podejmuje najważniejsze uchwały,

• zarząd, który przyjmuje nowych członków, prowadzi ich ewidencję, rozpatruje wnioski, przyznaje pożyczki i zapomogi, kontroluje wpłaty oraz reprezentuje kasę wobec pracodawcy i innych podmiotów,

• komisja rewizyjna, która kontroluje działalność finansową zarządu, prawidłowość dokumentowania wpłat i wypłat oraz przestrzeganie przepisów, statutu i uchwał KZP.

Każdy członek ma prawo uczestniczyć w obradach walnego zebrania. Jeżeli kasa liczy więcej niż 100 osób, zarząd może zwołać walne zebranie delegatów zamiast wszystkich członków. Zwyczajne zebranie odbywa się przynajmniej raz w roku.

Zarząd oraz komisja rewizyjna muszą składać się z co najmniej trzech osób, a ich kadencja trwa cztery lata. Członkowie tych organów nie otrzymują wynagrodzenia za wykonywane obowiązki. Pracodawca może natomiast wspierać ich pracę między innymi przez prowadzenie rachunkowości oraz zapewnienie obsługi kasowej i prawnej.

💡 Przeczytaj też: Wynagrodzenie brutto a netto – co naprawdę oznaczają Twoje zarobki?

Jakie świadczenia można otrzymać z KZP?

Po wpłaceniu wpisowego i dwóch kolejnych miesięcznych wkładów możesz ubiegać się o dwie formy pomocy:

• nieoprocentowaną pożyczkę, którą spłacasz na zasadach określonych w statucie i umowie,

• bezzwrotną zapomogę przyznawaną w razie szczególnego zdarzenia losowego, jeżeli kasa posiada środki na jej wypłatę.

Rodzaje pożyczek, ich maksymalna wysokość oraz zasady udzielania zapomóg zależą od statutu i sytuacji finansowej Twojej KZP. Przed złożeniem wniosku sprawdź więc warunki obowiązujące w kasie działającej w Twoim miejscu pracy.

Pożyczka z KZP – na jakich zasadach jest udzielana?

Pożyczkę przyznaje zarząd po rozpatrzeniu wniosku członka. Jej wysokość, okres spłaty i wymagane zabezpieczenia zależą od statutu kasy, zgromadzonych środków oraz indywidualnej sytuacji wnioskodawcy. Samo członkostwo nie gwarantuje więc otrzymania pieniędzy w żądanej kwocie.

Jeśli chcesz otrzymać pożyczkę, musisz złożyć wniosek do zarządu KZP. To zarząd decyduje o przyznaniu środków oraz ustala okres spłaty. Pod uwagę bierze zasady określone w statucie, wysokość zgromadzonego przez Ciebie wkładu i środki, którymi w danym momencie dysponuje kasa.

Jeśli wnioskowana kwota przekracza Twój wkład członkowski, potrzebujesz poręczenia co najmniej dwóch osób. Poręczyciel musi wykonywać pracę u tego samego pracodawcy od co najmniej sześciu miesięcy i posiadać umowę obejmującą planowany okres spłaty. Nie może też znajdować się w okresie wypowiedzenia. Twój małżonek może udzielić poręczenia tylko wtedy, gdy macie ustanowioną rozdzielność majątkową.

Po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku zawierasz umowę w formie pisemnej, dokumentowej lub elektronicznej. Znajdziesz w niej kwotę pożyczki, okres spłaty i pozostałe warunki, na jakich jako pożyczkobiorca korzystasz ze środków KZP.

Zapomoga z KZP – komu i kiedy przysługuje?

O zapomogę możesz ubiegać się, jeśli szczególne zdarzenie losowe pogorszyło Twoją sytuację materialną. Może nim być między innymi poważna choroba, wypadek, śmierć bliskiej osoby, pożar mieszkania lub inne nagłe zdarzenie powodujące duże wydatki.

Zapomoga jest bezzwrotna, ale nie otrzymasz jej automatycznie. Zarząd rozpatrzy Twój wniosek na podstawie statutu i zasad ustalonych przez walne zebranie. Sprawdzi również, czy fundusz zapomogowy dysponuje środkami na wypłatę pomocy. Do wniosku możesz być zobowiązany dołączyć dokumenty potwierdzające opisaną sytuację, na przykład zaświadczenie lekarskie, akt zgonu albo dokumentację poniesionych strat. Wymagany zestaw załączników zależy od zasad obowiązujących w Twojej kasie.

Jak złożyć wniosek o pożyczkę lub zapomogę z KZP?

Każda KZP może stosować własne formularze, wymagania i terminy rozpatrywania dokumentów. Zanim złożysz wniosek, zapoznaj się ze statutem albo skontaktuj się z zarządem swojej kasy.

Cała procedura zazwyczaj obejmuje kilka kroków:

• pobierz i uzupełnij odpowiedni formularz,

• podaj wnioskowaną kwotę oraz wymagane dane,

• wskaż rachunek bankowy, na który mają trafić pieniądze,

• uzyskaj wymagane poręczenia, jeśli ubiegasz się o pożyczkę wyższą niż Twój wkład,

• dołącz dokumenty potwierdzające zdarzenie losowe, jeśli starasz się o zapomogę,

• przekaż komplet dokumentów zarządowi KZP.

Jeżeli zarząd przyzna Ci świadczenie, kasa przeleje pieniądze na wskazany rachunek. Możesz też złożyć papierowy lub elektroniczny wniosek o wypłatę do rąk własnych. Termin podjęcia decyzji zależy od wewnętrznych zasad danej KZP.

Jak wygląda spłata pożyczki z KZP?

Pożyczkę spłacasz zgodnie z harmonogramem określonym w umowie. Zobowiązanie jest najczęściej rozłożone na miesięczne raty, które za Twoją zgodą pracodawca może potrącać bezpośrednio z wynagrodzenia lub zasiłku. Każda wpłata zostanie zapisana na Twoim imiennym rachunku w KZP.

Jeśli z powodu zdarzenia losowego masz trudności z regulowaniem zobowiązania, możesz złożyć wniosek o czasowe zawieszenie spłaty. Zarząd może również zdecydować o jej odroczeniu lub zwolnieniu Cię z całości albo części zadłużenia.

Po zakończeniu członkostwa Twoje zadłużenie zostanie najpierw potrącone ze zgromadzonego wkładu. Jeśli wkład nie pokryje całej należności, pozostałą kwotę spłacisz na zasadach określonych w umowie lub statucie. W niektórych sytuacjach, między innymi po rezygnacji z KZP, niespłacona część pożyczki może stać się natychmiast wymagalna.

Czy pożyczka z KZP jest oprocentowana?

Pożyczki udzielane przez KZP są nieoprocentowane. Nie płacisz więc odsetek naliczanych przez cały okres korzystania ze środków, jak ma to miejsce w przypadku kredytów i wielu pożyczek komercyjnych. Tę zasadę wprowadza bezpośrednio ustawa o kasach zapomogowo-pożyczkowych. Brak oprocentowania nie zwalnia Cię z terminowej spłaty. Jeśli nie uregulujesz raty, kasa wezwie Cię do zapłaty i wyznaczy dodatkowy termin. Dalszy brak spłaty może spowodować obciążenie wkładów lub wynagrodzenia poręczycieli, a także skierowanie sprawy na drogę sądową.

Rezygnacja z KZP – co dzieje się ze zgromadzonym wkładem?

Możesz zrezygnować z członkostwa w dowolnym momencie. W tym celu złóż wniosek w formie pisemnej, dokumentowej lub elektronicznej. Na jego podstawie zarząd podejmie uchwałę o skreśleniu Cię z listy członków.

Po zakończeniu członkostwa otrzymasz zwrot zgromadzonego wkładu. Termin wypłaty oraz sposób przekazania pieniędzy znajdziesz w statucie swojej KZP. Zwrot nie obejmuje wpisowego, ponieważ środki te zasilają fundusz rezerwowy kasy.

Jeśli nadal spłacasz pożyczkę, zadłużenie zostanie najpierw potrącone z Twojego wkładu. Gdy zgromadzone oszczędności nie wystarczą na pokrycie należności w całości, musisz spłacić pozostałą kwotę. Po dobrowolnej rezygnacji staje się ona natychmiast wymagalna, niezależnie od wcześniejszego harmonogramu. Zanim złożysz wniosek, sprawdź więc wysokość wkładu i aktualnego zadłużenia.

Zmiana lub utrata pracy a członkostwo w KZP

W sytuacji, gdy przestajesz wykonywać pracę u pracodawcy, przy którym działa KZP, zarząd skreśli Cię z listy członków. Dotyczy to zarówno rozwiązania umowy przez Ciebie lub pracodawcę, jak i zakończenia jej z upływem ustalonego terminu. Otrzymasz uchwałę wraz z uzasadnieniem oraz zwrot wkładu na zasadach określonych w statucie.

Jeśli masz niespłaconą pożyczkę, kasa potrąci zadłużenie ze zgromadzonego wkładu. Pozostałą część możesz spłacać w ratach zgodnie z umową lub statutem. Samo zakończenie pracy nie powoduje automatycznie natychmiastowej wymagalności całej kwoty.

Po podjęciu pracy w nowej firmie nie staniesz się automatycznie członkiem działającej tam KZP. Musisz złożyć nową deklarację i spełnić warunki określone w statucie tej kasy. Wyjątek dotyczy przejścia na emeryturę lub rentę, które zgodnie z ustawą o kasach zapomogowo-pożyczkowych nie pozbawia Cię dotychczasowego prawa do członkostwa.

Szukasz pracy? Zobacz nowe oferty!

Kasa zapomogowo-pożyczkowa a ZFŚS – czym się różnią?

Kasa zapomogowo-pożyczkowa oraz Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych (ZFŚS) działają przy pracodawcy i mogą zapewnić Ci pomoc finansową. Są to jednak dwa odrębne rozwiązania, które różnią się źródłem pieniędzy, zasadami korzystania oraz rodzajem dostępnego wsparcia. Najważniejsze różnice przedstawia tabela.

Kasa zapomogowo-pożyczkowa – najczęściej zadawane pytania

Ile można wziąć pożyczki z kasy zapomogowo-pożyczkowej?

Przepisy nie określają jednej maksymalnej kwoty pożyczki. Limit zależy od statutu KZP, wysokości Twojego wkładu oraz środków, którymi dysponuje kasa. Jeżeli chcesz pożyczyć więcej, niż zgromadziłeś, potrzebujesz poręczenia co najmniej dwóch osób.

Czy można wypłacić pieniądze z kasy zapomogowo-pożyczkowej?

Po zakończeniu członkostwa otrzymasz zwrot zgromadzonego wkładu pomniejszonego o ewentualne zadłużenie. Ustawa nie daje Ci ogólnego prawa do wypłacania oszczędności w dowolnym momencie bez rezygnacji z KZP. Możliwość częściowego wycofania wkładu w trakcie członkostwa zależy od statutu danej kasy.

Jak długo czeka się na pożyczkę z kasy zapomogowo-pożyczkowej?

Nie ma jednego ustawowego terminu wypłaty pożyczki. Czas oczekiwania zależy od harmonogramu posiedzeń zarządu, terminu złożenia dokumentów i dostępności środków. Zarząd musi obradować przynajmniej raz w miesiącu, dlatego przed złożeniem wniosku sprawdź najbliższy termin posiedzenia swojej KZP.

Czy warto zapisać się do kasy zapomogowo-pożyczkowej?

KZP może być dobrym rozwiązaniem, jeśli chcesz regularnie odkładać część wynagrodzenia i mieć dostęp do nieoprocentowanej pożyczki. Zanim złożysz deklarację, sprawdź wysokość wpisowego i miesięcznych wkładów, dostępne limity, wymagane poręczenia oraz zasady spłaty po rezygnacji. Dzięki temu ocenisz, czy warunki oferowane przez Twoją kasę odpowiadają Twoim potrzebom.