Mały ZUS Plus – dla kogo, ile trwa, do kiedy się zgłosić? Kompendium wiedzy przedsiębiorcy

Otwarcie własnego biznesu to ruch, który wymaga odwagi. Nigdy nie ma gwarancji, że to się opłaci, a pierwsze lata często wiążą się z dużym nakładem pracy i niewielkim przychodem. Dlatego też początkujący przedsiębiorca może liczyć na różne ulgi – Mały ZUS Plus to jedna z nich. Dla kogo jest przeznaczona i jak się o nią starać? Dowiedz się!

Czym jest Mały ZUS Plus?

Mały ZUS Plus to ulga w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne, przeznaczona dla przedsiębiorców osiągających stosunkowo niskie przychody. Jej głównym celem jest obniżenie obciążeń ZUS w momencie, gdy działalność już funkcjonuje, ale nadal nie generuje wysokich wpływów. W ramach Małego ZUS-u Plus składki społeczne są naliczane od dochodu z działalności, a nie od sztywnej, z góry ustalonej podstawy. Ulga ta dotyczy wyłącznie składek społecznych. Składka zdrowotna jest rozliczana osobno, według zasad zależnych od formy opodatkowania, i Mały ZUS Plus nie ma na nią wpływu.

Gdzie Mały ZUS Plus mieści się w cyklu ZUS przedsiębiorcy?

System ulg ZUS dla jednoosobowej działalności jest etapowy. Ma to znaczenie, bo Mały ZUS Plus nie jest dostępny od razu po założeniu firmy.

Standardowy cykl wygląda następująco:

• Ulga na start – Przez pierwsze 6 miesięcy prowadzenia działalności przedsiębiorca nie opłaca składek społecznych. Płaci jedynie składkę zdrowotną.

• Preferencyjny ZUS – Po uldze na start przez kolejne 24 miesiące składki społeczne są liczone od obniżonej podstawy, wynoszącej 30% minimalnego wynagrodzenia.

• Mały ZUS Plus – Dopiero po zakończeniu preferencyjnego ZUS przedsiębiorca może przejść na Mały ZUS Plus, o ile spełnia wymagane warunki, w szczególności dotyczące limitu przychodów. Na tym etapie składki społeczne są ustalane na podstawie dochodu z działalności.

• Duży ZUS – Po wykorzystaniu dostępnych ulg lub po przekroczeniu limitów przedsiębiorca przechodzi na standardowe składki, liczone od pełnej podstawy.

Mały ZUS Plus jest więc rozwiązaniem pośrednim. Nie jest ulgą na start i nie dotyczy nowych firm, ale stanowi formę łagodniejszego przejścia pomiędzy preferencyjnymi składkami a pełnym, tzw. dużym ZUS-em.

Jakie składki obejmuje Mały ZUS Plus?

Mały ZUS Plus dotyczy wyłącznie składek na ubezpieczenia społeczne, czyli m.in. ubezpieczenia emerytalnego i składki rentowej. Nie obejmuje składki zdrowotnej, którą trzeba opłacać w pełnej wysokości, zgodnie z zasadami właściwymi dla wybranej formy opodatkowania.

Ważne rozróżnienie pojęć

W języku potocznym określenie mały ZUS bywa używane w odniesieniu do preferencyjnego ZUS, czyli składek opłacanych w pierwszych dwóch latach po uldze na start. Formalnie są to jednak dwa różne rozwiązania.

Preferencyjny ZUS i Mały ZUS Plus to odrębne ulgi, obowiązujące na innych zasadach i na różnych etapach prowadzenia działalności. W dalszej części artykułu pojęcie Mały ZUS Plus odnosi się wyłącznie do ulgi uzależnionej od dochodu, dostępnej po zakończeniu okresu opłacania preferencyjnych składek.

Jakie warunki musisz spełniać, żeby korzystać z Małego ZUS-u Plus?

Warto pamiętać, że Mały ZUS Plus nie jest ulgą dostępną automatycznie. Żeby z niej skorzystać, trzeba spełnić konkretne warunki określone w przepisach. Najważniejsze z nich dotyczą skali działalności oraz czasu jej prowadzenia.

Z ulgi możesz skorzystać, jeśli łącznie spełniasz dwa najważniejsze kryteria:

• Twoje przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczyły 120 000 zł. Liczy się przychód, a nie dochód, i bierze się pod uwagę cały poprzedni rok. Jeśli w poprzednim roku prowadziłeś działalność krócej (np. start, zawieszenie, zamknięcie), limit 120 000 zł ustala się proporcjonalnie do liczby dni prowadzenia działalności.

• Prowadziłeś działalność gospodarczą przez co najmniej 60 dni w poprzednim roku kalendarzowym. Jeśli działalność była prowadzona krócej, prawo do ulgi nie przysługuje.

Spełnienie tych warunków otwiera drogę do obniżonych składek społecznych naliczanych na zasadach Małego ZUS Plus.

Ulga na start i preferencyjny ZUS a Mały ZUS Plus

Możliwość skorzystania z Małego ZUS Plus nie jest wykluczona przez wcześniejsze ulgi. Możesz opłacać Mały ZUS Plus również wtedy, gdy wcześniej korzystałeś z ulgi na start i preferencyjnych składek ZUS. Warunkiem jest to, że te okresy zostały już zakończone. Mały ZUS Plus pojawia się w dalszym etapie prowadzenia działalności i nie zastępuje wcześniejszych ulg, lecz następuje po nich zgodnie z obowiązującym cyklem ZUS.

Zatrudniasz? A może wolisz poszukać dla siebie dodatkowego zarobku? Sprawdź nasz portal pracy!

Komu nie przysługuje Mały ZUS Plus?

Są sytuacje, w których z ulgi nie można skorzystać, nawet jeśli przychody mieszczą się w limicie. Mały ZUS Plus nie obowiązuje:

• w pierwszym roku prowadzenia działalności gospodarczej,

• w okresie, w którym przysługuje Ci preferencyjny ZUS, czyli obniżone składki społeczne liczone od podstawy wynoszącej 30% płacy minimalnej,

• jeśli prowadzisz działalność na rzecz byłego pracodawcy (robisz to samo, co na etacie u niego w bieżącym lub poprzednim roku),

• jeśli forma rozliczenia to karta podatkowa + zwolnienie z VAT (do 200 tys.),

• jeśli w poprzednim roku prowadziłeś także inną pozarolniczą działalność typu: twórca/artysta, wolny zawód, wspólnik spółek (jawna/komandytowa/partnerska, jednoosobowa, sp. z o.o.), PSA z wkładem w pracy/usługach, komplementariusz S.K.A., prowadzenie szkoły/placówki oświatowej.

Oznacza to, że Mały ZUS Plus jest rozwiązaniem przeznaczonym dla firm, które zakończyły już etap ulg dla nowych przedsiębiorców.

Ile wynosi Mały ZUS Plus – jak obliczyć podstawę składek?

Nie należy spodziewać się jednej stałej kwoty, kiedy w grę wchodzi Mały ZUS Plus. Wysokość składek zależy od Twojej sytuacji finansowej z poprzedniego roku, a dokładniej od dochodu z działalności gospodarczej. To od niego ustalana jest podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Zatem składki są dopasowane do skali działalności, a nie naliczane od jednej, sztywnej podstawy dla wszystkich.

Od czego zależy wysokość Małego ZUS Plus?

Podstawę składek na dany rok ustala się na podstawie:

• dochodu z działalności gospodarczej osiągniętego w poprzednim roku kalendarzowym,

• liczby dni, przez które działalność była prowadzona w tym roku.

Dla składek opłacanych w 2025 roku znaczenie ma dochód uzyskany w 2024 roku.

Jak krok po kroku ustalić podstawę składek?

Jeśli chcesz zrozumieć mechanizm, wygląda on następująco:

1. Ustalasz roczny dochód z działalności gospodarczej za poprzedni rok. Jeżeli składki społeczne były zaliczane do kosztów uzyskania przychodu, trzeba je doliczyć z powrotem do dochodu na potrzeby wyliczeń ZUS.

2. Obliczasz przeciętny miesięczny dochód. Roczny dochód dzielisz przez liczbę dni prowadzenia działalności w poprzednim roku, a następnie wynik mnożysz przez 30.

3. Ustalasz podstawę wymiaru składek. Przeciętny miesięczny dochód mnożysz przez współczynnik 0,5. Otrzymana kwota to proponowana podstawa składek.

4. Sprawdzasz, czy mieści się w obowiązujących widełkach. Podstawa nie może:

• być niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę,

• być wyższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.

W 2025 roku oznaczało to, że podstawa składek nie może być niższa niż 1399,80 zł i nie może przekraczać 5203,80 zł. W 2026 roku podstawa składek w ramach Małego ZUS-u Plus nie może być niższa niż 1441,80 zł ani przekraczać 5652 zł. Jeśli z wyliczeń wyjdzie kwota niższa niż dolny limit, obowiązuje minimalna podstawa. Jeśli wyższa niż górny limit, trzeba przyjąć maksymalną dopuszczalną wartość.

Mały ZUS a forma opodatkowania

Forma opodatkowania nie wyklucza możliwości korzystania z Małego ZUS Plus. O tym, czy możesz skorzystać z ulgi, decydują warunki ustawowe, a nie sposób rozliczania podatku. Różnice pojawiają się dopiero na etapie ustalania dochodu, który jest podstawą do wyliczenia składek.

Mały ZUS Plus a skala podatkowa i podatek liniowy

Przy rozliczaniu na skali podatkowej lub podatkiem liniowym dochód ustala się w standardowy sposób. Jest to przychód pomniejszony o koszty uzyskania przychodu. Od tak obliczonego dochodu wyznacza się podstawę składek w ramach Małego ZUS Plus.

Mały ZUS Plus a ryczałt od przychodów ewidencjonowanych

W przypadku ryczałtu nie ustala się klasycznego dochodu. Na potrzeby Małego ZUS Plus przyjmuje się tzw. dochód techniczny, który stanowi 50% osiągniętego przychodu. Dopiero od tej wartości obliczana jest podstawa składek.

Mały ZUS Plus a karta podatkowa

Podobna zasada obowiązuje przy karcie podatkowej bez zwolnienia z VAT. Również tutaj stosuje się dochód techniczny, liczony jako 50% przychodu. Jeśli jednak korzystasz z karty podatkowej wraz ze zwolnieniem z VAT, Mały ZUS Plus nie przysługuje.

Ryczałt ani karta podatkowa nie sprawiają, że musisz zrezygnować z opłacania niższych składek. Zmienia się jedynie sposób ustalenia punktu wyjścia do obliczeń, a nie same zasady Małego ZUS Plus.

Mały ZUS Plus – jak długo możesz z niego korzystać?

Niestety z Małego ZUS Plus nie można korzystać bez limitu. Jest on ulgą czasową. Nie obowiązuje bezterminowo i nie można opłacać go przez cały okres prowadzenia działalności. Z ulgi możesz korzystać maksymalnie przez 36 miesięcy w ciągu kolejnych 60 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej. Oznacza to, że ZUS patrzy na pięcioletnie okno czasowe i sprawdza, przez ile miesięcy w tym okresie korzystałeś z Małego ZUS Plus. Po wykorzystaniu limitu 36 miesięcy tracisz prawo do dalszego opłacania składek na zasadach Małego ZUS Plus i przechodzisz na standardowe składki, czyli tzw. duży ZUS. Limit jest liczony niezależnie od tego, czy korzystałeś z ulgi ciągiem, czy z przerwami. Każdy miesiąc opłacania Małego ZUS Plus wlicza się do puli 36 miesięcy.

Kiedy możesz ponownie skorzystać z Małego ZUS-u Plus? Zmiana zasad 2026

Po wykorzystaniu 36 miesięcy Małego ZUS Plus nie można od razu wrócić do ulgi. Konieczna jest przerwa, po której dopiero możliwe jest ponowne skorzystanie z preferencyjnych składek. Do końca 2025 roku obowiązywała zasada, zgodnie z którą ponowne skorzystanie z Małego ZUS Plus było możliwe dopiero po 36 miesiącach przerwy.

Od 2026 roku zasady ulegają zmianie. Okres wymaganej przerwy zostaje skrócony do 24 miesięcy. Oznacza to, że przedsiębiorca, który wykorzystał pełny limit Małego ZUS Plus, będzie mógł ponownie skorzystać z ulgi szybciej niż dotychczas, o ile nadal spełnia pozostałe warunki, w tym limit przychodów.

Zmiana ta ma znaczenie przede wszystkim dla firm o niestabilnych lub sezonowych dochodach, które cyklicznie spełniają warunki do korzystania z Małego ZUS Plus, ale dotychczas były blokowane przez długi okres oczekiwania na powrót do ulgi.

Jak skorzystać z Małego ZUS-u Plus?

Korzystanie z Małego ZUS Plus wymaga aktywnego zgłoszenia. Ulga nie włącza się automatycznie, nawet jeśli spełniasz wszystkie warunki. Dlatego warto dopilnować formalności oraz terminu zgłoszenia.

Gdzie i jak zgłosić Mały ZUS Plus?

Zgłoszenia do Małego ZUS Plus możesz dokonać online, bez wizyty w urzędzie. Najprostsza droga prowadzi przez serwis Biznes.gov.pl, gdzie zmieniasz dane w swoim wpisie w CEIDG. Do złożenia zgłoszenia potrzebujesz profilu zaufanego albo podpisu kwalifikowanego. Po zaktualizowaniu danych w CEIDG informacje trafiają automatycznie do ZUS. Nie ma potrzeby składania osobnych papierowych dokumentów w urzędzie.

Kod tytułu ubezpieczenia dla małego ZUS plus

Przy zgłoszeniu do ubezpieczeń konieczne jest podanie właściwego kodu tytułu ubezpieczenia. To od niego zależy, czy ZUS prawidłowo rozpozna, że korzystasz z Małego ZUS Plus.

Najczęściej stosowane kody to:

• 05 90 – Mały ZUS Plus bez dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego,

• 05 92 – Mały ZUS Plus z dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym.

Wybór kodu zależy od tego, czy zgłaszasz się do ubezpieczenia chorobowego. Błędny kod może skutkować koniecznością korekty dokumentów i składek, dlatego ten etap warto sprawdzić szczególnie uważnie.

Do kiedy należy zgłosić chęć korzystania z Małego ZUS-u Plus?

Co do zasady, zgłoszenia do Małego ZUS Plus dokonuje się do 31 stycznia danego roku, jeśli spełniałeś warunki do skorzystania z ulgi już od jego początku. Uwaga! W 2026 r. ostatni dzień stycznia wypada w sobotę, więc termin wydłuża się do najbliższego dnia roboczego, czyli 2 lutego 2026.

Jeżeli zaczniesz spełniać warunki w trakcie roku (na przykład po zakończeniu okresu preferencyjnych składek), masz 7 dni od daty, w której po raz pierwszy je spełniasz, na przekazanie odpowiednich dokumentów do ZUS.

Mały ZUS a duży ZUS – najważniejsze różnice

Warto mieć świadomość, że Mały ZUS Plus i tzw. duży ZUS różnią się przede wszystkim sposobem ustalania podstawy składek oraz wysokością obciążeń. Poniżej najważniejsze różnice, które mają praktyczne znaczenie dla przedsiębiorcy.

Mały ZUS Plus jest rozwiązaniem przejściowym, które ma złagodzić moment wejścia na pełne składki. Po wykorzystaniu limitu ulgi lub niespełnieniu warunków przedsiębiorca automatycznie przechodzi na duży ZUS.

Mały ZUS Plus – najczęściej zadawane pytania

Czy Mały ZUS Plus obejmuje składkę zdrowotną?

Nie. Mały ZUS Plus dotyczy wyłącznie składek na ubezpieczenia społeczne. Składka zdrowotna jest opłacana niezależnie, według zasad właściwych dla formy opodatkowania.

Czy na ryczałcie można korzystać z Małego ZUS Plus?

Tak. Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych nie wyklucza Małego ZUS Plus. Zmienia się jedynie sposób ustalenia dochodu do wyliczenia podstawy składek, który przyjmuje się w formie tzw. dochodu technicznego.

Co się stanie, jeśli spóźnię się ze zgłoszeniem?

Brak zgłoszenia w terminie oznacza utratę prawa do Małego ZUS Plus w danym okresie. ZUS naliczy składki na zasadach ogólnych, czyli jak dla dużego ZUS, aż do momentu ponownego spełnienia warunków i skutecznego zgłoszenia.

Czy mogę zrezygnować z Małego ZUS Plus w trakcie roku?

Tak. Rezygnacja jest możliwa, ale warto pamiętać, że miesiące korzystania z ulgi i tak wliczają się do limitu 36 miesięcy. Decyzję najlepiej skonsultować z księgowym, zwłaszcza jeśli zmienia się sytuacja finansowa firmy.

Czy Mały ZUS Plus zawsze się opłaca?

Nie zawsze. W przypadku firm z wyższym dochodem składki w Małym ZUS Plus mogą zbliżać się do poziomu dużego ZUS. Dlatego przed zgłoszeniem warto sprawdzić wyliczenia i porównać realne kwoty.