Ile wynosi składka emerytalna i kto ją opłaca?

System emerytalny to jeden z filarów bezpieczeństwa społecznego, choć na co dzień rzadko zastanawiamy się, jak dokładnie działa. Składka emerytalna – odprowadzana co miesiąc z naszego wynagrodzenia – na pozór wydaje się jedynie kolejną pozycją na liście potrąceń, lecz w rzeczywistości stanowi podstawową inwestycję w naszą przyszłość. To właśnie od niej zależy wysokość emerytury, którą otrzymamy po zakończeniu aktywności zawodowej. W obliczu starzenia się społeczeństwa i dynamicznych zmian na rynku pracy zrozumienie mechanizmów funkcjonowania składki emerytalnej jest niezbędne dla lepszego planowania naszej przyszłości finansowej. Warto więc przyjrzeć się temu, skąd biorą się nasze przyszłe świadczenia, kto je finansuje i jakie mamy możliwości ich powiększenia.

Jakie są składki na ubezpieczenia społeczne?

Składki na ubezpieczenia społeczne to obowiązkowe wpłaty, które mają nas chronić w różnych sytuacjach życiowych. Każda z nich pełni inną funkcję, a wszystkie razem tworzą system, który ma zapewnić nam bezpieczeństwo – zarówno teraz, gdy pracujemy, jak i w przyszłości, po osiągnięciu wieku emerytalnego.

W Polsce wyróżniamy cztery główne rodzaje składek: emerytalną, która ma zapewnić nam środki na życie po zakończeniu aktywności zarobkowej; rentową, gwarantującą wsparcie finansowe, jeśli z powodu choroby lub wypadku nie będziemy mogli pracować; chorobową, dającą prawo do zasiłku w czasie niezdolności do pracy; oraz wypadkową, która chroni w razie urazu związanego z wykonywaną pracą.

Warto wspomnieć również o składce zdrowotnej – choć formalnie nie jest składką społeczną (tak jak ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe), to funkcjonuje obok nich i również jest obowiązkowa. Dzięki niej możemy korzystać z publicznej opieki medycznej, w tym wizyt u lekarzy, badań czy hospitalizacji.

W zależności od rodzaju składek ich koszt jest dzielony między pracownika i pracodawcę – jedne finansujemy sami, inne w przeważającej części opłaca za nas firma, a część pokrywana jest wspólnie. To, kto i ile płaci, ma znaczenie zarówno dla wysokości naszego wynagrodzenia „na rękę”, jak i dla środków gromadzonych na przyszłe świadczenia.

Jakie składki na ubezpieczenia społeczne płaci pracownik?

Pracownik pokrywa część obowiązkowych składek z własnego wynagrodzenia brutto. To właśnie te potrącenia powodują, że ostateczna kwota „na rękę” jest niższa niż pensja brutto. Składki pracownika służą przede wszystkim zabezpieczeniu jego przyszłej emerytury oraz ochronie w razie choroby czy niezdolności do pracy. Pracownik finansuje:

• składkę emerytalną – 9,76%

• składkę rentową – 1,5%

• składkę chorobową – 2,45%

• składkę zdrowotną – 9%

Jakie składki na ubezpieczenia społeczne płaci pracodawca?

Pracodawca również uczestniczy w finansowaniu systemu zabezpieczeń społecznych. Część składek opłaca wspólnie z pracownikiem, ale kilka z nich leży wyłącznie po jego stronie. Są to koszty, które firma musi ponieść w związku z zatrudnianiem pracownika – nie są one pobierane z pensji zatrudnionego. Pracodawca finansuje:

• składkę emerytalną – 9,76%

• składkę rentową – 6,5%

• składkę wypadkową – jej wysokość zależy od rodzaju działalności i mieści się w przedziale 0,67-3,33%

• Fundusz Pracy (FP) – 1,00%

• Fundusz Solidarnościowy (FS) – 1,45%

• Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP) – 0,10%

Skoro wiesz już, jakie składki tworzą system ubezpieczeń społecznych i kto je finansuje, możemy przejść do głównego tematu dzisiejszego artykułu – składki emerytalnej. To właśnie ona decyduje o tym, jak będzie wyglądać nasza finansowa przyszłość po zakończeniu pracy zawodowej. W kolejnej części przyjrzymy się jej dokładniej: jak jest naliczana, gdzie trafiają nasze pieniądze i co wpływa na wysokość przyszłej emerytury.

Przejrzyj najnowsze ogłoszenia o pracę na Asistwork!

Jak działa ubezpieczenie emerytalne w Polsce?

Ubezpieczenie emerytalne w Polsce opiera się na zasadzie zdefiniowanej składki, co oznacza, że wysokość przyszłej emerytury zależy od tego, ile pieniędzy zostało odprowadzonych w trakcie życia zawodowego oraz jak były one waloryzowane. Każda wpłacona składka trafia na indywidualne konto w ZUS, gdzie jest ewidencjonowana i co roku powiększana o wskaźnik waloryzacji, czyli procent odzwierciedlający m.in. wzrost wynagrodzeń i inflację. Nie jest to więc „skarbonka”, z której wypłacane są dokładnie te same środki – system działa na bieżąco, ale Twoje konto pokazuje, ile formalnie zgromadziłeś na przyszłą emeryturę.

Gdy osiągniesz wiek emerytalny, ZUS dzieli zgromadzony kapitał przez średnie dalsze trwanie życia ogłaszane w specjalnych tabelach. W efekcie wysokość świadczenia zależy zarówno od tego, ile odłożyłeś, jak długo pracowałeś, jak również od statystycznej długości życia dla Twojego rocznika. Dzięki temu system zapewnia wszystkim ubezpieczonym podstawowe, przewidywalne świadczenie na starość.

Przeczytaj także: Czym jest kapitał początkowy?

Trzy filary systemu emerytalnego w Polsce

Warto także wiedzieć, że system emerytalny w Polsce działa w oparciu o trójfilarowy system, który łączy obowiązkowe i dobrowolne składki na przyszłą emeryturę.

Pierwszy filar to obowiązkowy system repartycyjny zarządzany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), w którym obecne składki pracujących finansują bieżące emerytury. Składka emerytalna wynosi razem 19,52% podstawy wymiaru, przy czym połowę płaci pracownik, a połowę pracodawca.

Drugi filar to kapitałowe ubezpieczenie emerytalne, obejmujące subkonto w ZUS oraz Otwarty Fundusz Emerytalny (OFE). Składka z tego filaru jest podzielona na część trafiającą na subkonto w ZUS oraz na OFE, w którym składki są inwestowane. Przed osiągnięciem wieku emerytalnego środki z OFE są przenoszone na subkonto w ZUS i wypłacane wraz z emeryturą z pierwszego filaru.

Trzeci filar to dobrowolne oszczędzanie, które obejmuje dodatkowe produkty finansowe, takie jak Indywidualne Konta Emerytalne (IKE), Indywidualne Konta Zabezpieczenia Emerytalnego (IKZE) czy Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK). Pozwala to na gromadzenie dodatkowych środków obok obowiązkowych składek, zwiększając przyszłe świadczenia emerytalne.

Ile wynosi składka emerytalna?

Składka emerytalna w Polsce ma stałą wysokość i wynosi łącznie 19,52 procent podstawy wymiaru, czyli najczęściej wynagrodzenia brutto pracownika. Nie jest ona finansowana przez jedną stronę – koszt dzieli się równo pomiędzy pracownika i pracodawcę: 9,76% płaci pracownik, 9,76% płaci pracodawca. Oznacza to, że przy każdej wypłacie niemal jedna piąta podstawy wymiaru zasila Twoje konto emerytalne w ZUS. To najwyższa składka w systemie ubezpieczeń społecznych. Ale należy pamiętać, że taki podział obowiązuje w przypadku, gdy pracownik jest zatrudniony na umowie o pracę. Inaczej wygląda to w przypadku prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej.

Ile wynosi składka emerytalna pracownika?

Powtórzmy – w przypadku pracownika zatrudnionego na umowę o pracę składka emerytalna wynosi łącznie 19,52% podstawy wymiaru (czyli zwykle wynagrodzenia brutto). Kwotę tę dzieli się równo między pracownika i pracodawcę: 9,76% płaci pracownik, 9,76% płaci pracodawca. Dzięki temu system jest bardziej stabilny, a ciężar składki nie spada w całości na jedną stronę.

Ile wynosi składka emerytalna przedsiębiorcy?

W przypadku osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą składki na ubezpieczenia społeczne wyglądają inaczej niż gdy pracuje się na etacie. Przedsiębiorca opłaca całą składkę samodzielnie, a jej wysokość zależy od zadeklarowanej podstawy wymiaru, przy czym ustawodawca narzuca minimalną kwotę.

W przypadku dużego ZUS (pełne składki na ubezpieczenia społeczne) podstawa wymiaru to co najmniej 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, czyli 5203,80 zł w 2025 roku. Składka emerytalna wynosi wtedy 19,52%, co daje kwotę około 1 015,78 zł miesięcznie.

W wariancie preferencyjnym (preferencyjne składki ZUS dla nowych firm przez 24 miesiące) podstawa wymiaru to 30% minimalnego wynagrodzenia, czyli 1399,80 zł. Składka emerytalna według tej podstawy wynosi w 2025 roku około 273,24 zł.

Istnieje też tzw. Mały ZUS Plus, gdzie podstawa jest zmienna, ale mieści się między 30% minimalnego wynagrodzenia a 60% prognozowanego średniego wynagrodzenia, więc składka emerytalna może w tym wariancie wynieść od około 273 zł do 1015 zł, zależnie od deklarowanej podstawy.

Warto pamiętać, że powyższe składki stanowią tylko część całkowitych składek ZUS, które opłaca przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą.

Przeczytaj także: Działalność gospodarcza a emerytura

Jak obliczyć wysokość składki emerytalnej?

Wysokość składki emerytalnej jest w Polsce obliczana w prosty sposób: stanowi 19,52% podstawy wymiaru, z czego (w przypadku zatrudnienia na podstawie umowy o pracę) połowę płaci pracownik, a połowę pracodawca. Podstawa wymiaru składki emerytalnej to kwota, od której oblicza się należną składkę. Dla pracowników zatrudnionych na umowę o pracę podstawą wymiaru jest zazwyczaj wynagrodzenie brutto, czyli kwota, którą pracodawca deklaruje przed potrąceniami składek i podatków.

Aby obliczyć dokładną kwotę, wystarczy pomnożyć wynagrodzenie brutto przez odpowiedni procent. Załóżmy, że wynagrodzenie brutto pracownika wynosi 6 000 zł.

• Wynagrodzenie brutto: 6 000 zł

• Składka emerytalna pracownika: 6 000 × 9,76% = 585,60 zł

• Składka emerytalna pracodawcy: 6 000 × 9,76% = 585,60 zł

• Łącznie na konto emerytalne trafia 1 171,20 zł

W przypadku przedsiębiorców składka emerytalna liczona jest od zadeklarowanej podstawy wymiaru, przy czym ustawodawca określa minimalną kwotę. W 2025 roku minimalna podstawa wynosiła 5 203,80 zł, co oznacza składkę miesięczną w wysokości 1 015,78 zł.

Ile wynosi składka emerytalna od najniższej krajowej w 2025 roku?

W 2025 roku minimalne wynagrodzenie brutto w Polsce wynosi 4666 zł. Składka emerytalna od najniższej krajowej wynosi łącznie około 910,80 zł, z czego pracownik i pracodawca płacą po równo 455,40 zł. Takie obliczenia pokazują, że nawet przy minimalnym wynagrodzeniu co miesiąc na przyszłą emeryturę odkładana jest kwota prawie 1 000 zł, z czego połowę pokrywa pracodawca.

Kto opłaca składkę emerytalną?

Składkę emerytalną w Polsce opłacają zarówno pracownicy, jak i pracodawcy. W przypadku umowy o pracę koszt składki dzieli się po połowie: pracownik odprowadza 9,76% swojej pensji brutto, a pracodawca dokładnie tyle samo ze środków firmy. W sumie składka emerytalna wynosi 19,52%.

W przypadku osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą sytuacja wygląda inaczej. Przedsiębiorca opłaca całą składkę – 19,52% – samodzielnie.

Terminy opłacania składek ZUS

Terminy opłacania składek ZUS w 2025 roku zależą od rodzaju płatnika i wynoszą do 5., 15. lub 20. dnia następnego miesiąca za miesiąc poprzedni.

• Do 5. dnia miesiąca: jednostki budżetowe i samorządowe zakłady budżetowe opłacają składki oraz składają deklaracje rozliczeniowe.

• Do 15. dnia miesiąca: płatnicy posiadający osobowość prawną, np. spółki akcyjne, spółki z o.o., spółdzielnie, stowarzyszenia, fundacje.

• Do 20. dnia miesiąca: pozostali płatnicy, w tym osoby fizyczne prowadzące JDG, spółki osobowe (jawne, partnerskie, komandytowe).

Jeśli termin przypada na dzień wolny od pracy (weekend lub święto), przesuwa się on na następny dzień roboczy.

Wysokość składki emerytalnej a świadczenie emerytalne

Wysokość składki emerytalnej ma bezpośredni wpływ na przyszłe świadczenie emerytalne, ponieważ to od zgromadzonego kapitału w ZUS zależy, ile pieniędzy otrzymamy po zakończeniu pracy zawodowej. W polskim systemie obowiązuje zasada zdefiniowanej składki – oznacza to, że emerytura nie jest ustalana z góry, lecz zależy od tego, ile składek zostało odprowadzonych w ciągu całego okresu aktywności zawodowej oraz jak były one waloryzowane.

Każda wpłacona składka trafia na indywidualne konto w ZUS, a co roku jest powiększana o wskaźnik waloryzacji, który uwzględnia m.in. wzrost wynagrodzeń i inflację. Gdy osiągniemy wiek emerytalny, zgromadzony kapitał jest dzielony przez tzw. przeciętne dalsze trwanie życia dla naszego rocznika, co daje miesięczną wysokość świadczenia.

Oznacza to, że im wyższe wynagrodzenie i im dłuższy okres odprowadzania składek, tym większy kapitał na koncie i wyższa emerytura. Podobnie, regularne podwyższanie podstawy wymiaru lub dodatkowe oszczędności w ramach IKE/IKZE mogą zwiększyć przyszłe świadczenie.

Przeczytaj także: Praca na emeryturze

Składka emerytalna – podsumowanie

Poniższa tabela przedstawia podsumowanie składki emerytalnej w 2025 roku w zależności od formy zatrudnienia lub prowadzonej działalności gospodarczej. Pokazuje, kto odpowiada za jej opłacanie, jakie są przykładowe podstawy wymiaru oraz ile wynosi miesięczna składka. Dzięki temu łatwo można zobaczyć, jak różni się obciążenie składkowe pracownika, pracodawcy i przedsiębiorcy oraz jakie kwoty trafiają na konto emerytalne w ZUS.

Forma zatrudnienia / działalności	Kto płaci	Przykładowa podstawa wymiaru	Przykładowa składka emerytalna
Pracownik na UoP	Pracownik (9,76%)	4666 zł (minimalne wynagrodzenie)	455,40 zł
Pracodawca przy UoP	Pracodawca (9,76%)	4666 zł (minimalne wynagrodzenie)	455,40 zł
Przedsiębiorca – preferencyjny ZUS (mały ZUS)	Przedsiębiorca (całość 19,52%)	1 399,80 zł (30% minimalnego wynagrodzenia)	273,24 zł
Przedsiębiorca – pełny ZUS (minimalna podstawa)	Przedsiębiorca (całość 19,52%)	5 203,80 zł (60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia)	1 015,78 zł

Często zadawane pytania

Czy mogę nie płacić składki emerytalnej?

Składka emerytalna jest obowiązkowa dla osób objętych obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalnym w Polsce, np. pracowników i osób prowadzących działalność gospodarczą. Nieopłacanie składek na ubezpieczenia społeczne może skutkować konsekwencjami prawnymi i brakiem prawa do świadczeń emerytalnych.

Ile wynosi najniższa składka emerytalna?

Najniższa składka emerytalna od umowy o pracę wynosi około 910,80 zł miesięcznie, z czego połowę płaci pracownik, a połowę pracodawca. Taka kwota jest odprowadzana od minimalnej podstawy wymiaru składki – w 2025 roku minimalna krajowa wynosi 4666 zł.

W przypadku jednoosobowej działalności gospodarczej (JDG) przy obniżonych składkach ZUS (tzw. mały ZUS) minimalna podstawa wynosi 30% minimalnego wynagrodzenia, czyli 1399,80 zł, co daje składkę emerytalną ok. 273,24 zł miesięcznie. Jeśli przedsiębiorca płaci pełny ZUS (tzw. duży ZUS), podstawa to co najmniej 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, czyli 5203,80 zł, co daje składkę około 1015,78 zł miesięcznie.

Ile wynosi składka emerytalna na umowie zlecenie?

Składka emerytalna na umowie zlecenie w Polsce w 2025 roku wynosi 19,52% podstawy wymiaru składek, które są opłacane po połowie przez zleceniodawcę i zleceniobiorcę. Oznacza to, że zarówno osoba wykonująca zlecenie, jak i zleceniodawca płacą każda po 9,76% wynagrodzenia brutto jako składkę na ubezpieczenie emerytalne.

Czy można samemu płacić składki emerytalne?

Tak, osoby nieobjęte obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalnym – takie jak pracujące na umowie o dzieło czy bezrobotni – mogą dobrowolnie opłacać składki emerytalne i rentowe bezpośrednio do ZUS. Dodatkowo, niezależnie od ZUS, samodzielne oszczędzanie na emeryturę jest możliwe poprzez trzeci filar systemu, np. IKE lub IKZE, oferujące ulgi podatkowe i dziedziczenie środków. Te opcje uzupełniają obowiązkowy system, zwiększając przyszłe świadczenia.

Czym się różni ubezpieczenie emerytalne od ubezpieczenia rentowego?

Ubezpieczenie emerytalne gromadzi środki na świadczenia emerytalne po osiągnięciu wieku emerytalnego, natomiast ubezpieczenie rentowe zabezpiecza na wypadek niezdolności do pracy (renta szkoleniowa, renta z tytułu niezdolności do pracy lub renta rodzinna).

Kto opłaca ubezpieczenie wypadkowe?

Składkę wypadkową finansuje wyłącznie pracodawca. Jej wysokość zależy od rodzaju działalności i liczby zgłoszonych pracowników i wynosi od 0,67 do 3,33% podstawy wymiaru.

Kto opłaca ubezpieczenie chorobowe?

Składkę chorobową opłaca w całości pracownik (2,45% podstawy wymiaru). Daje ona prawo m.in. do zasiłku chorobowego i zasiłku macierzyńskiego. Składka chorobowa jest dobrowolna dla osób prowadzących działalność gospodarczą i zatrudnionych na podstawie umowy cywilnoprawnej – oznacza to, że przedsiębiorca / zleceniobiorca może zdecydować, czy chce się ubezpieczyć i korzystać z przysługujących świadczeń, czy nie. Natomiast dla pracowników zatrudnionych na umowę o pracę składka jest obowiązkowa.

Kto opłaca ubezpieczenie zdrowotne?

W przypadku osoby zatrudnionej na umowę o pracę miesięczna składka zdrowotna wynosi 9% podstawy wymiaru i jest automatycznie potrącana z pensji pracownika przez pracodawcę, który przekazuje ją do NFZ. Dzięki temu pracownik ma prawo korzystać z publicznej opieki medycznej, wizyt lekarskich, badań czy hospitalizacji. Z kolei przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą opłaca składkę samodzielnie, a jej wysokość zależy od przyjętej podstawy wymiaru oraz formy opodatkowania podatkiem dochodowym. Składka ta daje mu dostęp do tych samych świadczeń zdrowotnych w ramach NFZ, co pracownikowi na umowie o pracę.