FGŚP, czyli Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Wszystko, co musisz wiedzieć

Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP) jest państwowym funduszem celowym powołanym w celu ochrony pracowników w sytuacjach, gdy ich pracodawca staje się niewypłacalny i nie może wypłacić należnych świadczeń, takich jak chociażby wynagrodzenia za pracę. W artykule odpowiadamy na najważniejsze pytania dotyczące FGŚP: kto jest zobowiązany do opłacania składek na ten fundusz? Za kogo należy opłacać składki na FGŚP, a kiedy pracodawca jest zwolniony z tego obowiązku? Jakie roszczenia mogą być zaspokajane w ramach funduszu?

FGŚP – co to jest?

FGŚP, czyli Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, jest państwowym funduszem celowym utworzonym w 1994 roku. Jego głównym celem jest ochrona roszczeń pracowniczych w sytuacji niewypłacalności pracodawcy, czyli zapewnienie pracownikom wypłaty należnych im świadczeń, gdy pracodawca nie jest w stanie ich wypłacić. FGŚP dokonuje wypłat zaległych wynagrodzeń, ekwiwalentu za niewykorzystany urlop oraz innych świadczeń należnych pracownikom. Fundusz ma też rolę prewencyjną, monitorując sytuację finansową firm i działając na rzecz zapobiegania ich niewypłacalności. Składki na FGŚP opłacają pracodawcy zatrudniający pracowników w Polsce.

Ustawa o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy

Ustawa z dnia 13 lipca 2006 roku o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy reguluje ochronę roszczeń pracowniczych w przypadku, gdy pracodawca staje się niewypłacalny i nie może wypłacić należnych pracownikom świadczeń. Ustawa określa m.in.:

• Moment uznania pracodawcy za niewypłacalnego,

• Zakres roszczeń pracowniczych podlegających ochronie (w tym wynagrodzenia, ekwiwalenty za urlop, odprawy, odszkodowania),

• Tryb składania wniosków o wypłatę świadczeń z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP),

• Obowiązki podmiotów zarządzających majątkiem niewypłacalnego pracodawcy.

Zobacz najnowsze ogłoszenia o pracę na Asistwork!

Czym jest niewypłacalność pracodawcy?

Niewypłacalność oznacza, że firma nie jest w stanie regulować swoich zobowiązań wobec pracowników, co aktywuje ochronę roszczeń pracowniczych poprzez działania Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Definicja ta jest określona w art. 3-8 ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy.

Jakie są cele Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP)?

Cele Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP) to przede wszystkim:

1. Ochrona roszczeń pracowniczych w sytuacji niewypłacalności pracodawcy, czyli zapewnienie wypłaty pracownikom zaległych wynagrodzeń i innych należności wynikających ze stosunku pracy, kiedy pracodawca nie jest w stanie ich wypłacić.

2. Finansowanie zadań związanych z zaspokojeniem należności pracowniczych takich jak wynagrodzenie za pracę, ekwiwalent za niewykorzystany urlop, dodatki wyrównawcze, odprawy pieniężne, odszkodowania za skrócenie okresu wypowiedzenia i inne świadczenia.

3. Prewencja i działania zapobiegające negatywnym skutkom niewypłacalności pracodawców, w tym również udzielanie pomocy ekonomicznej w szczególnych sytuacjach, np. po powodzi czy w okresie spowolnienia gospodarczego (w formie pożyczek lub dofinansowań).

Jakie roszczenia pracownicze mogą być zaspokajane przez FGŚP?

Ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP) zaspokajane są różne roszczenia pracownicze, przede wszystkim związane z wynagrodzeniem i świadczeniami wynikającymi ze stosunku pracy. Dotyczy to między innymi:

• Wynagrodzenia za pracę,

• Wynagrodzenia za czas niezawinionego przez pracownika przestoju,

• Wynagrodzenia za czas niewykonywania pracy (zwolnienia od pracy),

• Wynagrodzenia za czas innych usprawiedliwionych nieobecności w pracy,

• Wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy z powodu choroby,

• Wynagrodzenia za okres urlopu,

• Odprawy pieniężnej należnej w wyniku rozwiązania umowy o pracę bez winy pracownika,

• Ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop (nie tylko za rok kalendarzowy, w którym ustał stosunek pracy, ale też za rok bezpośrednio poprzedzający),

• Odszkodowania zgodnie z art. 361 § 1 Kodeksu pracy (np. za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę),

• Dodatku wyrównawczego (np. gdy wynagrodzenie zostało obniżone wskutek choroby zawodowej),

• Składek na ubezpieczenia społeczne.

FGŚP – czy jest obowiązkowy?

Tak, opłacanie składek na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP) jest obowiązkowe dla większości pracodawców w Polsce, którzy zatrudniają pracowników objętych obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym. Obejmuje to zarówno pracowników zatrudnionych na umowę o pracę, jak i osoby pracujące na umowach zlecenia lub równoważnych, o ile podlegają tym ubezpieczeniom.

Obowiązek ten wynika z przepisów ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy.

Jednak istnieją odstępstwa od tego obowiązku. Pracodawca nie musi opłacać składek na FGŚP m.in. za:

• Pracowników powracających z urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego lub wychowawczego przez okres 36 miesięcy po powrocie do pracy,

• Osoby po 50. roku życia zatrudnione po zarejestrowaniu jako bezrobotne przez co najmniej 30 dni (zwolnienie przez 12 miesięcy),

• Osoby skierowane do pracy przed 30. rokiem życia przez powiatowy urząd pracy (zwolnienie przez 12 miesięcy),

• Kobiety powyżej 55 lat i mężczyzn powyżej 60 lat.

W pozostałych przypadkach składka jest obligatoryjna.

Składki na FGŚP – kto płaci?

Składki na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP) płaci pracodawca, który jest płatnikiem składek za zatrudnionych pracowników oraz osoby wykonujące pracę na podstawie umów cywilnoprawnych podlegających obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym. Inne podmioty zobowiązane do płacenia składek na FGŚP to:

• Przedsiębiorcy prowadzący działalność także na obszarze państw członkowskich UE, EFTA lub Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej w odniesieniu do działalności w Polsce.

• Oddziały banków zagranicznych, oddziały instytucji kredytowych, oddziały zagranicznych zakładów ubezpieczeń, a także oddziały lub przedstawicielstwa przedsiębiorców zagranicznych.

Za kogo trzeba opłacać składki na FGŚP?

Pracodawca jako płatnik składek ma obowiązek opłacać składki na FGŚP za osoby zatrudnione, które są objęte tymi ubezpieczeniami, w tym za:

• Osoby zatrudnione na umowę o pracę,

• Osoby zatrudnione na umowę o pracę nakładczą,

• Osoby pracujące na podstawie umowy zlecenia lub równoważnej, jeśli podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom,

• Osoby wykonujące pracę na rzecz rolniczych spółdzielni produkcyjnych lub innych spółdzielni zajmujących się produkcją rolną.

Ważne: Nie opłaca się składek na FGŚP za osoby wykonujące pracę jako pomoc domowa oraz za członków rodziny.

Za kogo nie trzeba opłacać składek na FGŚP?

Nie trzeba opłacać składek na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP) za następujące grupy pracowników:

• Pracowników powracających do pracy z urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego lub urlopu wychowawczego – przez okres 36 miesięcy od pierwszego miesiąca po powrocie z takiego urlopu.

• Pracowników, którzy skończyli 50 lat i przez co najmniej 30 dni przed zatrudnieniem pozostawali w ewidencji bezrobotnych powiatowego urzędu pracy (PUP) – przez 12 miesięcy od pierwszego miesiąca po zawarciu umowy o pracę.

• Pracowników skierowanych do pracy przez PUP, którzy nie skończyli 30 lat – przez 12 miesięcy od pierwszego miesiąca po zawarciu umowy o pracę.

• Zatrudnionych kobiet, które ukończyły 55 lat oraz mężczyzn, którzy ukończyli 60 lat,

Ważne: Pracodawca nie musi też opłacać składek na FGŚP po dacie swojej niewypłacalności.

Ile wynosi składka na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych?

Składka na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wynosi 0,10% podstawy wymiaru składek. Składkę w całości opłaca pracodawca, czyli płatnik składek, i odprowadza ją do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Podstawę wymiaru składek w tym przypadku oblicza się tak samo, jak dla ubezpieczeń społecznych. Składają się na nią wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne i pieniężna wartość świadczeń w naturze lub ich ekwiwalenty, w tym przede wszystkim:

• Wynagrodzenia zasadnicze,

• Wynagrodzenia za godziny nadliczbowe,

• Różnego rodzaju dodatki i nagrody,

• Ekwiwalenty za niewykorzystany urlop,

• Świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika.

Inne źródła finansowania FGŚP

Inne źródła finansowania Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP) poza składkami płaconymi przez pracodawców to:

• Odsetki od wolnych środków przekazanych w zarządzanie (zgodnie z przepisami prawa o finansach publicznych),

• Zapisy i darowizny na rzecz FGŚP,

• Dobrowolne wpłaty pracodawców,

• Odsetki ustawowe za opóźnienie od zwróconych po terminie należności powstałych z tytułu wypłaconych świadczeń.

Kto może ubiegać się o świadczenia z FGŚP?

O świadczenia z FGŚP mogą ubiegać się nie tylko obecni pracownicy niewypłacalnego pracodawcy, ale także byli pracownicy oraz członkowie rodziny zmarłego pracownika (byłego lub obecnego), którzy są uprawnieni do renty rodzinnej. W niektórych sytuacjach o te świadczenia mogą ubiegać się również pracodawca, syndyk, likwidator lub inna osoba zarządzająca majątkiem pracodawcy.

Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych – czym się różnią?

Fundusz Pracy (FP) to specjalny fundusz celowy powstały w 1990 roku, mający na celu przeciwdziałanie bezrobociu i wspieranie rynku pracy. Finansowany jest ze składek opłacanych przez pracodawców, którzy odprowadzają od każdego pracownika 2,45% podstawy wymiaru jego składek. Z tego funduszu wypłacane są zasiłki dla bezrobotnych, stypendia na szkolenia, pożyczki oraz inne formy pomocy dla osób poszukujących pracy.

Z kolei Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP) został utworzony w 1994 roku i służy ochronie pracowników w sytuacji, gdy pracodawca nie może wypłacić należnych im świadczeń z powodu niewypłacalności. Składka na FGŚP wynosi 0,10% podstawy wymiaru składek i jest opłacana w całości przez pracodawcę. Ze środków tego funduszu finansowane są wypłaty zaległych wynagrodzeń, ekwiwalentów za urlop, odpraw oraz innych świadczeń pracowniczych.

Najczęściej zadawane pytania

Na co idą pieniądze z FGŚP?

Pieniądze z FGŚP przeznaczane są na ochronę roszczeń pracowniczych w sytuacji niewypłacalności pracodawcy, m.in. na wypłatę wynagrodzeń, ekwiwalentów za urlopy oraz odpraw dla pracowników.

Kiedy nie płacimy FGŚP od umowy zlecenia?

Nie płaci się składki na FGŚP od umowy zlecenia, jeśli za zleceniobiorcę nie są obowiązkowo opłacane składki emerytalne i rentowe (np. student do 26 lat lub osoba z innym tytułem do ubezpieczenia, którego przychód jest równy lub wyższy od minimalnego wynagrodzenia). Podobnie jak w przypadku stosunku pracy, nie płaci się składki na FGŚP za zleceniobiorcę, który ukończył co najmniej 55 lat (kobiety) lub 60 lat (mężczyźni).

Czy pracodawca płaci za siebie FGŚP?

Pracodawca płaci składkę na FGŚP tylko od zatrudnionych pracowników i zleceniobiorców objętych ubezpieczeniem emerytalnym; składkę ponosi on jako koszt działalności, ale za siebie nie płaci.

Jak mogę uzyskać pieniądze z FGŚP?

Pieniądze z FGŚP otrzymuje pracownik, gdy pracodawca stanie się niewypłacalny, np. nie wypłaca wynagrodzenia. Wtedy pracownik może zgłosić roszczenie do FGŚP za pośrednictwem odpowiednich urzędów lub sądu.

Czy emeryt płaci FGŚP?

Emeryt nie płaci składki na FGŚP, ponieważ nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu jako pracownik lub zleceniobiorca.