III filar emerytalny – czym jest i czy warto?

Inwestujesz z myślą o przyszłej emeryturze? Jeśli jeszcze nie, ale myślisz o dodatkowym zabezpieczeniu, które sprawi, że jesień życia będzie łatwiejsza, dowiedz się więcej na temat III filaru. Korzystanie z dobrowolnych form oszczędzania emerytalnego może być dobrą decyzją, pod warunkiem, że znasz swoje opcje i wybierasz je świadomie. Przeczytaj więcej na temat dostępnych produktów emerytalnych.

III filar – co to jest?

III filar finansowania emerytur to dobrowolna część systemu emerytalnego, która pozwala samodzielnie odkładać dodatkowe pieniądze na przyszłą emeryturę. Nie zastępuje emerytury z ZUS, ale może ją uzupełnić, jeśli chcesz mieć większy wpływ na swoje bezpieczeństwo finansowe po zakończeniu pracy zawodowej. W ramach III filaru możesz korzystać z różnych form oszczędzania, m.in. IKE, IKZE, PPK czy PPE. Część z nich zakładasz samodzielnie w wybranej instytucji finansowej, a część jest związana z miejscem pracy. W zależności od wybranego rozwiązania możesz też skorzystać z preferencji podatkowych, dopłat pracodawcy albo dopłat ze strony państwa.

Jak to wygląda w szerszym kontekście?

Polski system emerytalny dzieli się na trzy filary emerytalne. Każdy z nich działa trochę inaczej i ma inne znaczenie dla wysokości przyszłych świadczeń.

• I filar obejmuje obowiązkowe składki emerytalne odprowadzane do ZUS. To z tej części systemu wypłacana jest podstawowa emerytura z publicznego systemu ubezpieczeń społecznych.

• II filar jest związany z częścią składki emerytalnej zapisywaną na subkoncie w ZUS oraz, w przypadku części osób, z OFE.

• III filar obejmuje dobrowolne formy dodatkowego oszczędzania na emeryturę, takie jak indywidualne konta emerytalne, indywidualne konta zabezpieczenia emerytalnego, pracownicze programy emerytalne i pracownicze plany kapitałowe.

Najważniejsza różnica polega więc na tym, że I filar i część II filaru są elementami obowiązkowego systemu, a trzeci filar zależy od Twojej decyzji. Możesz z niego korzystać, ale nie musisz. Jeśli jednak chcesz zwiększyć swoje oszczędności na nadchodzącą emeryturę, III filar daje Ci dodatkową możliwość budowania kapitału niezależnie od standardowej emerytury w Polsce, pochodzącej z ZUS.

Co obejmuje III filar ubezpieczenia emerytalnego? Formy inwestowania

Jeśli chcesz odkładać dodatkowe pieniądze na przyszłą emeryturę, nie musisz ograniczać się wyłącznie do składek odprowadzanych do ZUS. III filar daje Ci kilka możliwości oszczędzania, które różnią się sposobem działania, limitami wpłat, korzyściami podatkowymi i tym, kto może z nich korzystać. Do III filaru zalicza się zarówno rozwiązania indywidualne, które zakładasz samodzielnie, jak i programy pracownicze prowadzone z udziałem pracodawcy.

IKE, czyli indywidualne konto emerytalne

IKE to dobrowolne konto, na którym możesz samodzielnie odkładać pieniądze z myślą o emeryturze. W przypadku IKE największą korzyścią jest możliwość uniknięcia podatku od zysków kapitałowych, jeśli wypłacisz środki po spełnieniu ustawowych warunków. Chodzi przede wszystkim o osiągnięcie odpowiedniego wieku i dokonywanie wpłat przez wymagany czas. Możliwa jest wypłata po ukończeniu 60 lat albo po ukończeniu 55 lat, jeśli wcześniej nabędziesz uprawnienia emerytalne.

W 2026 roku limit wpłat na IKE wynosi 28 260 zł. Nie musisz wpłacać całej tej kwoty. Możesz odkładać tyle, ile pozwala Ci budżet, byle nie przekroczyć rocznego limitu.

IKE możesz założyć w wybranej instytucji finansowej. Takie konta prowadzą np.:

• fundusze inwestycyjne,

• dobrowolne fundusze emerytalne,

• domy maklerskie,

• zakłady ubezpieczeń,

• banki.

To dobra opcja dla osób, które chcą inwestować długoterminowo i zależy im przede wszystkim na zwolnieniu z podatku od zysków kapitałowych przy wypłacie środków na emeryturze.

IKZE, czyli indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego

IKZE również należy do indywidualnych form oszczędzania w III filarze. Działa podobnie do IKE, ale daje inną korzyść podatkową. Wpłaty na indywidualne konta zabezpieczenia emerytalnego możesz odliczyć od podstawy opodatkowania w rocznym PIT, dlatego IKZE może obniżyć podatek dochodowy za dany rok.

W 2026 roku limit wpłat na IKZE wynosi:

• 11 304 zł dla większości oszczędzających,

• 16 956 zł dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą.

Przy wypłacie środków z IKZE po spełnieniu warunków trzeba jednak zapłacić 10% zryczałtowanego podatku dochodowego.. Dlatego IKE i IKZE warto porównywać nie tylko pod kątem limitów, ale też momentu, w którym pojawia się korzyść podatkowa. IKE pomaga uniknąć podatku od zysków kapitałowych przy wypłacie, a IKZE daje ulgę podatkową już w czasie oszczędzania.

IKZE możesz założyć m.in. w funduszu inwestycyjnym, domu maklerskim, zakładzie ubezpieczeń, banku albo dobrowolnym funduszu emerytalnym. To dobre rozwiązanie dla osób, które uzyskują dochody i chcą jednocześnie odkładać na emeryturę oraz korzystać z odliczenia w PIT.

PPK, czyli pracownicze plany kapitałowe

PPK to program oszczędzania związany z miejscem pracy. Jeśli jesteś zatrudniony u pracodawcy, który prowadzi pracownicze plany kapitałowe, na Twój rachunek trafiają wpłaty finansowane przez Ciebie, pracodawcę oraz państwo. Podstawowa wpłata pracownika wynosi co do zasady 2% wynagrodzenia, a pracodawca dokłada minimum 1,5% wynagrodzenia. Możliwe są też wpłaty dodatkowe. Pracownik może zwiększyć swoją wpłatę maksymalnie do 4% wynagrodzenia, a pracodawca może finansować wpłatę łącznie do 4% wynagrodzenia. Uczestnik PPK może też otrzymać od państwa jednorazową wpłatę powitalną 250 zł oraz dopłatę roczną 240 zł, jeśli spełni wymagane warunki.

Warto pamiętać, że PPK oferuje pracodawca, ale środki są przypisane do pracownika. Oznacza to, że pieniądze zgromadzone na rachunku PPK są prywatne i podlegają dziedziczeniu. To dobra opcja dla osób zatrudnionych, które chcą odkładać regularnie i korzystać z dopłat od pracodawcy oraz państwa. PPK może być szczególnie korzystne wtedy, gdy nie chcesz samodzielnie wybierać produktu inwestycyjnego, ale chcesz zacząć budować dodatkowe oszczędności emerytalne.

PPE, czyli pracownicze programy emerytalne

PPE to dobrowolny program emerytalny tworzony przez pracodawcę dla pracowników. W odróżnieniu od PPK nie jest rozwiązaniem powszechnym w każdej firmie. Możesz z niego korzystać tylko wtedy, gdy Twój pracodawca prowadzi pracowniczy program emerytalny.

Podstawową składkę do PPE finansuje pracodawca. Jej wysokość jest określona w zakładowej umowie emerytalnej, ale nie może przekroczyć 7% wynagrodzenia pracownika. Uczestnik programu może też zadeklarować składkę dodatkową finansowaną z własnych środków. W 2026 roku limit takich dodatkowych składek wynosi 42 390 zł.

PPE mogą być prowadzone w różnych formach, np.:

• przez fundusze inwestycyjne,

• zakłady ubezpieczeń

• albo pracownicze fundusze emerytalne.

Szczegółowe zasady zależą od programu wybranego przez pracodawcę.

To dobra opcja dla osób, które mają dostęp do PPE w swojej firmie i chcą korzystać z dodatkowego benefitu finansowanego przez pracodawcę. Jeśli pracodawca opłaca składkę podstawową, PPE może realnie zwiększać wartość zgromadzonych środków bez konieczności finansowania całości z własnej pensji.

OIPE, czyli ogólnoeuropejski indywidualny produkt emerytalny

OIPE to indywidualny produkt emerytalny funkcjonujący w ramach przepisów unijnych. Jego celem jest umożliwienie długoterminowego oszczędzania na emeryturę także osobom, które myślą o mobilności zawodowej lub życiowej w różnych krajach Unii Europejskiej. W 2026 roku limit wpłat na OIPE wynosi 28 260 zł. Podobnie jak przy IKE, wpłaty są dobrowolne i zależą od Twoich możliwości finansowych.

OIPE oferują uprawnione instytucje finansowe. Przy wyborze takiego produktu warto sprawdzić opłaty, sposób inwestowania, poziom ryzyka i zasady wypłaty zgromadzonych środków. To dobra opcja dla osób, które chcą korzystać z indywidualnej formy oszczędzania na emeryturę i zależy im na rozwiązaniu opartym na wspólnych europejskich zasadach.

Dobrowolne fundusze emerytalne

Dobrowolne fundusze emerytalne nie są osobnym kontem takim jak IKE czy IKZE, ale jedną z form, w których mogą być prowadzone wybrane produkty III filaru. Oznacza to, że możesz mieć np. IKE albo IKZE prowadzone właśnie w dobrowolnych funduszach emerytalnych. Takie fundusze są zarządzane przez powszechne towarzystwa emerytalne. Środki są inwestowane zgodnie z polityką danego funduszu, dlatego przed podpisaniem umowy warto sprawdzić nie tylko potencjalne korzyści, ale też opłaty i poziom ryzyka. To dobra opcja dla osób, które chcą korzystać z produktu emerytalnego zarządzanego przez instytucję wyspecjalizowaną w funduszach emerytalnych i akceptują inwestycyjny charakter takiego rozwiązania.

Fundusze inwestycyjne, domy maklerskie, banki i zakłady ubezpieczeń

Wybierając III filar, wybierasz nie tylko nazwę produktu, ale też sposób lokowania pieniędzy. IKE i IKZE mogą być prowadzone przez różne instytucje finansowe, dlatego ten sam typ konta może działać inaczej w zależności od oferty.

Do wyboru możesz mieć np.:

• fundusze inwestycyjne prowadzone przez towarzystwo funduszy inwestycyjnych,

• rachunki maklerskie oferowane przez domy maklerskie,

• produkty ubezpieczeniowe oferowane przez zakłady ubezpieczeń,

• rachunki bankowe,

• dobrowolne fundusze emerytalne.

Różnice między tymi formami dotyczą przede wszystkim poziomu ryzyka, możliwych zysków kapitałowych, opłat, dostępności środków i sposobu inwestowania. Jeśli zależy Ci na bezpieczeństwie, możesz szukać prostszych rozwiązań. Jeśli akceptujesz większe wahania wartości zgromadzonych środków, możesz rozważyć produkty inwestycyjne.

Najważniejsze jest to, żeby III filar pasował do Twojej sytuacji, wieku, celu i odporności na ryzyko. Innego rozwiązania może potrzebować osoba, która dopiero zaczyna odkładać niewielkie kwoty, a innego ktoś, kto chce regularnie wykorzystywać roczne limity i świadomie budować kapitał na przyszłą emeryturę.

Trzeci filar emerytalny w tabeli porównawczej

Forma oszczędzania	Czym jest?	Kto wpłaca pieniądze?	Limit w 2026 roku	Kto oferuje lub organizuje?	Dla kogo to dobra opcja?
IKE	Indywidualne konto emerytalne, które pozwala samodzielnie odkładać pieniądze na przyszłą emeryturę.	Ty.	28 260 zł rocznie.	Banki, fundusze inwestycyjne, domy maklerskie, zakłady ubezpieczeń, dobrowolne fundusze emerytalne.	Dla osób, które chcą odkładać długoterminowo i skorzystać ze zwolnienia z podatku od zysków kapitałowych po spełnieniu warunków.
IKZE	Indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego, które pozwala odkładać na emeryturę i odliczyć wpłaty od podstawy opodatkowania.	Ty.	11 304 zł rocznie, a dla osób prowadzących pozarolniczą działalność 16 956 zł rocznie.	Banki, fundusze inwestycyjne, domy maklerskie, zakłady ubezpieczeń, dobrowolne fundusze emerytalne.	Dla osób, które uzyskują dochody i chcą połączyć oszczędzanie z ulgą podatkową w PIT.
PPK	Pracownicze plany kapitałowe, czyli program oszczędzania związany z miejscem pracy.	Ty, pracodawca i państwo.	Nie ma jednego rocznego limitu kwotowego. Wpłaty zależą od wynagrodzenia. Pracownik wpłaca co do zasady 2% pensji i może zwiększyć wpłatę do 4%, a pracodawca finansuje minimum 1,5% i może zwiększyć wpłatę do 4%.	Pracodawca we współpracy z wybraną instytucją finansową.	Dla pracowników, którzy chcą korzystać z dopłat pracodawcy i państwa oraz regularnie odkładać część wynagrodzenia.
PPE	Pracowniczy program emerytalny tworzony przez pracodawcę jako dodatkowy benefit dla pracowników.	Pracodawca finansuje składkę podstawową, a Ty możesz opłacać składkę dodatkową.	Składka podstawowa pracodawcy nie może przekroczyć 7% wynagrodzenia. Limit Twoich składek dodatkowych w 2026 roku wynosi 42 390 zł.	Pracodawca, jeśli prowadzi PPE w firmie.	Dla osób, które mają dostęp do PPE u pracodawcy i chcą korzystać z dodatkowych wpłat finansowanych przez firmę.
OIPE	Ogólnoeuropejski indywidualny produkt emerytalny, czyli indywidualna forma oszczędzania na emeryturę działająca na zasadach unijnych.	Ty.	28 260 zł rocznie.	Uprawnione instytucje finansowe.	Dla osób, które chcą odkładać indywidualnie i zależy im na rozwiązaniu opartym na europejskich zasadach.
Dobrowolne fundusze emerytalne	Jedna z form, w których mogą być prowadzone wybrane produkty III filaru, np. IKE lub IKZE.	Ty, jeśli wybierzesz produkt prowadzony w tej formie.	Zależy od produktu, np. limitu IKE albo IKZE.	Powszechne towarzystwa emerytalne.	Dla osób, które chcą korzystać z produktu emerytalnego zarządzanego przez instytucję wyspecjalizowaną w funduszach emerytalnych.

III filar emerytalny – czy warto?

Decyzja o korzystaniu z III filaru zależy od Twojej sytuacji finansowej, wieku, formy zatrudnienia i podejścia do ryzyka. Nie jest to obowiązkowy element systemu emerytalnego, ale może pomóc Ci zbudować dodatkowe zabezpieczenie na przyszłość, szczególnie jeśli nie chcesz opierać się wyłącznie na świadczeniu z ZUS. Warto rozważyć III filar, jeśli możesz regularnie odkładać nawet niewielkie kwoty i zależy Ci na większej kontroli nad przyszłą emeryturą. IKE i IKZE, pracownicze plany kapitałowe czy pracownicze programy emerytalne działają na różnych zasadach, dlatego przed wyborem konkretnego rozwiązania dobrze jest sprawdzić limity wpłat, opłaty, zasady wypłaty i możliwe korzyści podatkowe.

Korzyści dla korzystających z III filaru

Oszczędzanie w III filarze może być dobrym sposobem na stopniowe budowanie kapitału, który uzupełni przyszłe świadczenia emerytalne. Dla wielu osób ważne jest też to, że środki odkładane w takich produktach są powiązane z konkretnym celem, dzięki czemu łatwiej nie wydawać ich na bieżące potrzeby.

Do najważniejszych korzyści III filaru należą:

• możliwość gromadzenia dodatkowych środków na przyszłą emeryturę,

• większa niezależność od wysokości emerytury wypłacanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych,

• dostęp do różnych form oszczędzania, takich jak IKE i IKZE, PPK, PPE czy OIPE,

• możliwość korzystania z ulg podatkowych w wybranych produktach,

• zwolnienie z podatku od zysków kapitałowych w przypadku IKE po spełnieniu ustawowych warunków,

• możliwość odliczenia wpłat na IKZE od podstawy opodatkowania,

• dopłaty od pracodawcy i państwa w przypadku PPK,

• składki finansowane przez pracodawcę w przypadku PPE,

• prywatny charakter zgromadzonych środków,

• możliwość dziedziczenia środków przez osoby uprawnione.

III filar może więc pomóc Ci połączyć długoterminowe oszczędzanie z dodatkowymi preferencjami. Największy sens ma wtedy, gdy wybierzesz rozwiązanie dopasowane do swoich możliwości i nie traktujesz wpłat jako jednorazowego działania, ale jako element regularnego budowania bezpieczeństwa finansowego.

Ryzyka związane z III filarem

Dodatkowe oszczędzanie na emeryturę daje większą elastyczność, ale nie oznacza braku ryzyka. Wiele produktów III filaru wiąże się z inwestowaniem, dlatego warto pamiętać, że wartość zgromadzonych środków może się zmieniać w czasie.

Najważniejsze ryzyka i ograniczenia to:

• możliwość spadku wartości inwestycji, zwłaszcza przy produktach opartych na funduszach inwestycyjnych lub rachunkach maklerskich,

• opłaty pobierane przez instytucję finansową, które mogą obniżyć końcowy wynik oszczędzania,

• konieczność spełnienia określonych warunków, aby skorzystać z preferencji podatkowych,

• utrata części korzyści przy wcześniejszym zwrocie środków,

• ryzyko wyboru produktu niedopasowanego do wieku, celu i akceptowanego poziomu ryzyka,

• brak gwarancji wysokich zysków kapitałowych,

• konieczność samodzielnego pilnowania limitów wpłat, szczególnie przy IKE i IKZE,

• ryzyko przerwania regularnego oszczędzania, jeśli miesięczne wpłaty są zbyt wysokie względem budżetu.

Zanim wybierzesz konkretną formę III filaru, warto spokojnie porównać dostępne opcje. Innego rozwiązania może potrzebować osoba, która chce bezpiecznie odkładać niewielkie kwoty, a innego ktoś, kto akceptuje większe wahania wartości inwestycji w zamian za potencjalnie wyższy wynik w długim terminie. Najważniejsze jest to, żeby decyzja była świadoma i dopasowana do Twojej sytuacji, a nie oparta wyłącznie na obietnicy korzyści podatkowych albo wysokiego zysku.

Szukasz pracy? Przejrzyj najnowsze ogłoszenia!

Jak zacząć korzystać z III filaru?

Decyzja o rozpoczęciu oszczędzania w III filarze nie musi oznaczać dużych wpłat od razu. Ważniejsze jest to, żeby wybrać rozwiązanie dopasowane do Twojej sytuacji i zacząć odkładać kwotę, którą jesteś w stanie utrzymać regularnie. Nawet niewielkie wpłaty mogą mieć znaczenie, jeśli są powtarzane przez wiele lat.

Na początku warto przejść przez kilka kroków:

• sprawdź, czy Twój pracodawca prowadzi PPK albo PPE,

• porównaj IKE i IKZE, szczególnie pod kątem podatków, limitów wpłat i zasad wypłaty,

• wybierz instytucję finansową, np. bank, dom maklerski, zakład ubezpieczeń, towarzystwo funduszy inwestycyjnych albo dobrowolny fundusz emerytalny,

• sprawdź opłaty, poziom ryzyka i sposób inwestowania pieniędzy,

• ustal kwotę, którą możesz odkładać bez nadmiernego obciążania miesięcznego budżetu,

• pilnuj rocznych limitów wpłat, jeśli korzystasz z IKE, IKZE albo OIPE,

• regularnie sprawdzaj wartość zgromadzonych środków i dopasowuj wpłaty do swojej sytuacji finansowej.

Jeśli masz dostęp do pracowniczych planów kapitałowych lub pracowniczego programu emerytalnego, dobrym pierwszym krokiem może być sprawdzenie zasad obowiązujących u Twojego pracodawcy. W PPK część wpłat finansuje pracodawca, a przy spełnieniu warunków także państwo, dlatego rezygnacja z programu nie zawsze jest korzystna. PPE może być z kolei dodatkowym benefitem, jeśli firma opłaca składkę podstawową za pracowników.

Przy samodzielnym oszczędzaniu najczęściej wybór sprowadza się do porównania IKE i IKZE. IKE może być dobrym rozwiązaniem, jeśli zależy Ci na uniknięciu podatku od zysków kapitałowych po spełnieniu warunków wypłaty. IKZE może być korzystne, jeśli uzyskujesz dochody i chcesz odliczyć wpłaty od podstawy opodatkowania w rocznym PIT.

Zanim podpiszesz umowę, sprawdź nie tylko nazwę produktu, ale też to, kto nim zarządza i jak inwestowane są pieniądze. Inaczej działa konto prowadzone przez bank, inaczej rachunek w domu maklerskim, a inaczej rozwiązanie oparte na funduszach inwestycyjnych. III filar powinien wspierać Twoje bezpieczeństwo finansowe, dlatego najlepiej wybierać go spokojnie, z uwzględnieniem wieku, celu oszczędzania i akceptowanego poziomu ryzyka.

💡 Przeczytaj też: Praca na emeryturze – kompleksowy poradnik dla dorabiających seniorów

Czy można wypłacić pieniądze z III filaru?

Oszczędzanie w III filarze nie oznacza, że pieniądze są całkowicie zablokowane do końca życia zawodowego. Możliwość wypłaty zależy jednak od tego, z jakiego produktu korzystasz i czy chcesz wypłacić środki zgodnie z celem emerytalnym, czy wcześniej. To ważne, bo wcześniejszy zwrot środków może oznaczać utratę części korzyści podatkowych albo pomniejszenie wypłacanej kwoty.

Wypłata zgodnie z celem emerytalnym

Najkorzystniejsza jest zwykle wypłata po spełnieniu warunków określonych dla danego produktu. Wtedy możesz zachować preferencje podatkowe, np. zwolnienie z podatku od zysków kapitałowych w przypadku IKE albo korzystniejsze opodatkowanie wypłaty z IKZE.

W przypadku IKE wypłata środków może nastąpić po osiągnięciu 60 lat albo po nabyciu uprawnień emerytalnych i ukończeniu 55 lat, jeśli spełnione są też dodatkowe warunki dotyczące wpłat. Ministerstwo Rodziny wskazuje, że umowa o prowadzenie IKE określa m.in. termin wypłaty, wypłaty transferowej, częściowego zwrotu i zwrotu środków. W przypadku IKZE wypłata po spełnieniu warunków jest opodatkowana 10% zryczałtowanym podatkiem. To odróżnia IKZE od IKE, bo korzyść podatkowa pojawia się wcześniej, przy odliczaniu wpłat w rocznym PIT.

Wypłata transferowa zamiast zwykłego zwrotu

Nie zawsze musisz wypłacać pieniądze na swoje konto, jeśli chcesz zmienić produkt albo instytucję finansową. W wielu sytuacjach możliwa jest wypłata transferowa, czyli przeniesienie zgromadzonych środków do innego uprawnionego produktu lub instytucji. To może być lepsze rozwiązanie, gdy chcesz zmienić ofertę, ale nadal oszczędzać w III filarze. Wypłata transferowa pozwala zwykle zachować emerytalny charakter środków i uniknąć skutków, które pojawiłyby się przy zwykłym zwrocie.

Wcześniejszy zwrot środków z IKE

Jeśli korzystasz z IKE, możesz wycofać środki przed terminem. Może to być zwrot całości albo częściowy zwrot środków, jeśli umowa i przepisy na to pozwalają. Trzeba jednak pamiętać, że wcześniejsza wypłata nie daje takich samych korzyści jak wypłata emerytalna. Przy wcześniejszym zwrocie z IKE trzeba liczyć się z podatkiem od zysków kapitałowych. Oznacza to, że jeśli na koncie wypracowano zysk, instytucja finansowa pobierze podatek od tej części. Transfer środków z IKE do innej instytucji finansowej jest natomiast zwolniony z podatku od dochodów kapitałowych, jeśli odbywa się jako wypłata transferowa, a nie zwykły zwrot.

Wcześniejszy zwrot środków z IKZE

Przy IKZE zasady są bardziej restrykcyjne niż przy IKE. Z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego nie można wypłacić tylko części pieniędzy. Ministerstwo Rodziny wskazuje, że z IKZE możliwy jest wyłącznie zwrot wszystkich środków zgromadzonych na koncie, a taki zwrot podlega opodatkowaniu PIT według skali podatkowej. Warto więc dobrze przemyśleć wcześniejsze wycofanie pieniędzy z IKZE. Jeśli korzystałeś z ulg podatkowych, zwrot środków przed spełnieniem warunków może być mniej korzystny niż wypłata po osiągnięciu wymaganego wieku.

Wypłata i zwrot środków z PPK

W PPK pieniądze również nie są całkowicie zamrożone. Uczestnik może skorzystać ze zgromadzonych środków przed ukończeniem 60. roku życia, ale taka operacja jest traktowana jako zwrot, a nie standardowa wypłata emerytalna. Oficjalny portal PPK wskazuje, że zwrotu można dokonać w dowolnym momencie, bez podawania przyczyny, po złożeniu dyspozycji do instytucji finansowej.

Przy zwrocie przed 60. rokiem życia wypłata jest pomniejszana o:

• 30% środków pochodzących z wpłat pracodawcy, które trafiają na konto ubezpieczonego jako składka emerytalna,

• środki z wpłaty powitalnej i dopłat rocznych od państwa,

• podatek od zysków kapitałowych od zysków przypadających na zwracane środki.

Po ukończeniu 60 lat możesz wypłacić środki z PPK na korzystniejszych zasadach. Dlatego jeśli nie potrzebujesz pieniędzy wcześniej, warto sprawdzić, czy zwrot przed terminem nie zmniejszy zbyt mocno wartości zgromadzonych środków.

Wypłata środków z PPE

W przypadku PPE zasady zależą od programu prowadzonego przez pracodawcę, ale co do zasady pracownicze programy emerytalne są tworzone z myślą o długoterminowym oszczędzaniu. Możliwa jest wypłata, wypłata transferowa albo zwrot środków, ale każda z tych operacji ma inne skutki.

Wypłata transferowa oznacza przeniesienie środków, np. do innego pracowniczego programu emerytalnego, a nie ich zwykłe wycofanie na konto bankowe. W materiałach KNF dotyczących PPE wskazano też, że przy zwrocie środków uczestnik otrzymuje 70% środków ze składki podstawowej finansowanej przez pracodawcę oraz całość składek dodatkowych, po potrąceniu podatku od dochodów kapitałowych, natomiast 30% składek podstawowych jest przekazywane do ZUS na konto uczestnika.

Wypłata środków z OIPE

OIPE, podobnie jak IKE, jest indywidualnym produktem emerytalnym. Możliwość wypłaty albo wcześniejszego zwrotu zależy od przepisów dotyczących ogólnoeuropejskiego indywidualnego produktu emerytalnego oraz warunków umowy z dostawcą OIPE. W ustawie o OIPE przewidziano m.in. pojęcie zwrotu środków zgromadzonych na subkoncie OIPE. Przed wycofaniem pieniędzy z OIPE warto sprawdzić zasady konkretnej umowy, zwłaszcza opłaty, podatki i warunki zachowania preferencji.

Co dzieje się ze środkami z III filaru, jeśli przechodzisz na wcześniejszą emeryturę?

Prawo do wcześniejszej emerytury nie oznacza automatycznie, że możesz od razu wypłacić wszystkie pieniądze z III filaru na najkorzystniejszych zasadach. Środki nadal są Twoje, ale sposób ich wypłaty zależy od konkretnego produktu, np. IKE, IKZE, PPK albo PPE. Najważniejsze jest to, że wcześniejsza emerytura i wypłata pieniędzy z III filaru to dwie różne sprawy. Możesz mieć prawo do emerytury pomostowej, emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach albo w przyszłości do emerytury stażowej, ale nadal musisz sprawdzić warunki wypłaty zapisane dla danego produktu.

Przykładowo w przypadku IKE wypłata na preferencyjnych zasadach może być możliwa po ukończeniu 60 lat albo po ukończeniu 55 lat, jeśli masz już uprawnienia emerytalne i spełniasz dodatkowe warunki dotyczące wpłat. Przy IKZE liczy się z kolei ukończenie 65 lat i odpowiedni okres oszczędzania. W PPK korzystniejsza wypłata jest związana z ukończeniem 60 lat, a wcześniejszy zwrot środków może oznaczać potrącenia.

Dlatego przed wypłatą warto sprawdzić:

• czy dany produkt uwzględnia nabycie uprawnień emerytalnych,

• jaki wiek jest wymagany do wypłaty na preferencyjnych zasadach,

• czy trzeba spełnić warunek regularnego oszczędzania,

• czy wcześniejszy zwrot środków oznacza podatek lub potrącenia,

• czy pieniądze lepiej wypłacić, czy przenieść do innej instytucji finansowej.

Jeśli przechodzisz na wcześniejszą emeryturę, środki z III filaru nie przepadają. Możesz je zostawić dalej na koncie, wypłacić po spełnieniu warunków albo, w niektórych przypadkach, wycofać wcześniej. Różnica polega na tym, że wcześniejsza wypłata może być mniej korzystna podatkowo niż wypłata zgodna z zasadami danego produktu.

III filar systemu emerytalnego – najczęściej zadawane pytania

Czym się różnią IKE i IKZE?

IKE i IKZE to indywidualne konta w III filarze, ale działają na innych zasadach podatkowych. W przypadku IKE możesz uniknąć podatku od zysków kapitałowych przy wypłacie po spełnieniu warunków, a w przypadku IKZE możesz odliczyć wpłaty od podstawy opodatkowania w rocznym PIT. Różnią się też rocznymi limitami wpłat i zasadami opodatkowania wypłaty.

Czy pieniądze z trzeciego filaru podlegają dziedziczeniu?

Tak, środki zgromadzone w trzecim filarze co do zasady podlegają dziedziczeniu. Dotyczy to IKE, IKZE, PPK i PPE, choć szczegółowe zasady mogą zależeć od konkretnego produktu oraz wskazania osób uprawnionych do otrzymania pieniędzy po śmierci oszczędzającego.

Czym jest podatek Belki?

Podatek Belki to potoczna nazwa podatku od zysków kapitałowych. Dotyczy zysków z lokat, obligacji, funduszy inwestycyjnych czy rachunków maklerskich. W III filarze ma znaczenie przede wszystkim przy IKE, ponieważ po spełnieniu określonych warunków wypłata z IKE może być zwolniona z tego podatku.

Kiedy można wypłacić środki z III filaru?

Środki zgromadzone w III filarze można wypłacić po spełnieniu warunków określonych dla danego produktu. Zwykle znaczenie ma osiągnięcie odpowiedniego wieku emerytalnego, a w części przypadków także nabycie uprawnień emerytalnych lub spełnienie wymogów dotyczących okresu oszczędzania. Przed wypłatą warto sprawdzić zasady dla konkretnego rozwiązania, np. IKE, IKZE, PPK albo PPE, ponieważ wcześniejszy zwrot środków może oznaczać utratę części korzyści podatkowych.