Jak obliczyć wynagrodzenie chorobowe i czym różni się ono od zasiłku chorobowego?

Jesteś na L4 i zastanawiasz się, ile pieniędzy faktycznie trafi na Twoje konto? A może jako pracodawca chcesz mieć pewność, że dobrze rozliczasz absencję chorobową? Wynagrodzenie chorobowe i zasiłek chorobowy brzmią podobnie, ale w praktyce to dwa różne świadczenia – z innymi zasadami, okresem wypłaty i sposobem obliczania. W tym artykule krok po kroku wyjaśniamy, jak obliczyć wynagrodzenie chorobowe oraz czym różni się ono od zasiłku chorobowego, abyś bez stresu wiedział/a, czego się spodziewać.

Zwolnienie lekarskie pracownika

Zwolnienie lekarskie, czyli popularne L4, to dokument potwierdzający czasową niezdolność do pracy spowodowaną chorobą, wypadkiem lub koniecznością opieki nad bliskim. Przysługuje osobom objętym ubezpieczeniem chorobowym, które w przypadku umowy o pracę jest obowiązkowe, a w przypadku umowy zlecenia czy prowadzenia działalności – dobrowolne. L4 pozwala pracownikowi skupić się na leczeniu i odpoczynku, bez obowiązku chodzenia do pracy. Pracodawca nie może go w tym czasie zwolnić tylko dlatego, że jest nieobecny z powodu choroby.

Co ważne, jest to okres płatny – i tu właśnie dochodzimy do kwestii związanych z wynagrodzeniem chorobowym oraz zasadami jego wypłacania.

Czym jest wynagrodzenie chorobowe?

Wynagrodzenie chorobowe to świadczenie finansowe, które pracownik otrzymuje za czas niezdolności do pracy z powodu choroby, gdy posiada ważne zwolnienie lekarskie (L4). Wysokość wynagrodzenia chorobowego wynosi najczęściej 80% podstawy wymiaru wynagrodzenia chorobowego (czyli najczęściej średniej pensji z ostatnich 12 miesięcy), choć w niektórych sytuacjach – np. w czasie wypadku przy pracy lub choroby zawodowej – może to być 100%.

Wynagrodzenie chorobowe jest wypłacane przez pracodawcę, a nie ZUS, i obejmuje pierwsze 33 dni nieobecności w roku kalendarzowym lub 14 dni w przypadku choroby pracownika, który ukończył 50. rok życia. Potem obowiązek wypłaty pieniędzy za czas niezdolności do pracy przechodzi na ZUS. Na tym właśnie polega różnica pomiędzy wynagrodzeniem chorobowym, a zasiłkiem chorobowym.

Wynagrodzenie chorobowe a zasiłek chorobowy

Choć oba świadczenia mają ten sam cel – zapewnić Ci dochód w czasie choroby – różnią się tym, kto je wypłaca i kiedy zaczynają obowiązywać.

Wynagrodzenie chorobowe wypłaca pracodawca i obejmuje pierwsze dni niezdolności do pracy w danym roku kalendarzowym. W przypadku większości pracowników wynagrodzenie chorobowe jest wypłacane przez pracodawcę przez pierwsze 33 dni niezdolności do pracy. Wyjątkiem są pracownicy powyżej 50. roku życia – w ich przypadku pracodawca wypłaca wynagrodzenie chorobowe przez pierwsze 14 dni niezdolności do pracy w danym roku kalendarzowym. Po upływie obu tych limitów obowiązek wypłaty pieniędzy przechodzi na Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a wypłacane świadczenie nazywa się nie wynagrodzeniem, a zasiłkiem chorobowym.

Dzięki takiemu rozwiązaniu Twój dochód jest chroniony przez cały czas niezdolności do pracy – najpierw otrzymujesz wynagrodzenie chorobowe od pracodawcy, a jeśli choroba się przedłuża, zaczynasz pobierać zasiłek chorobowy z ZUS.

Wynagrodzenie chorobowe – ile dni niezdolności do pracy obejmuje?

Wynagrodzenie chorobowe przysługuje za pierwsze dni niezdolności do pracy. Standardowo obejmuje ono do 33 dni w roku kalendarzowym. Dla osób po 50. roku życia okres ten jest krótszy – wynosi 14 dni. To oznacza, że przez ten czas pracodawca wypłaca Ci część wynagrodzenia, zanim wchodzi w grę zasiłek chorobowy z ZUS.

Jeżeli choroba trwa dłużej niż okres pokrywany przez wynagrodzenie chorobowe, wówczas zaczynasz pobierać zasiłek chorobowy. Maksymalny czas pobierania zasiłku zależy od sytuacji. W większości standardowych przypadków wynosi on 182 dni, ale jeśli niezdolność do pracy spowodowana jest chorobą lub gruźlicą, to okres ten zostaje wydłużony do 270 dni w roku.

Okres wyczekiwania na wynagrodzenie chorobowe

Prawo do zasiłku chorobowego (a w praktyce również do wynagrodzenia chorobowego w przypadku pracowników etatowych) nie powstaje automatycznie od momentu zatrudnienia – obowiązuje tzw. okres wyczekiwania. Jego długość zależy od rodzaju ubezpieczenia:

• Jeśli podlegasz obowiązkowemu ubezpieczeniu chorobowemu, prawo do świadczenia nabierasz po 30 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia.

• Jeśli podlegasz dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, okres wyczekiwania wynosi 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia.

Do okresu ubezpieczenia zalicza się również poprzednie okresy ubezpieczenia chorobowego, o ile przerwa nie przekracza 30 dni, albo jest spowodowana np. urlopem wychowawczym, bezpłatnym lub odbywaniem czynnej służby wojskowej jako żołnierz niezawodowy.

Niektóre sytuacje pozwalają na otrzymanie zasiłku bez okresu wyczekiwania – świadczenie przysługuje od razu, jeśli np.:

• jesteś absolwentem szkoły lub uczelni i przystąpiłeś do ubezpieczenia chorobowego w ciągu 90 dni od ukończenia nauki,

• Twoja niezdolność do pracy wynika z wypadku w drodze do pracy lub z pracy,

• masz co najmniej 10-letni okres obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego,

• jesteś posłem, senatorem lub funkcjonariuszem Służby Celnej i przystąpiłeś do ubezpieczenia chorobowego w określonym czasie od objęcia stanowiska.

Ile wynosi wynagrodzenie chorobowe?

Wynagrodzenie chorobowe to część pensji, którą pracownik otrzymuje, gdy jest czasowo niezdolny do pracy z powodu choroby. Jego wysokość zależy od średniego wynagrodzenia pracownika oraz od przyczyny choroby. W standardowej sytuacji wynosi ono 80% średniej pensji z ostatnich 12 miesięcy, co pozwala utrzymać część dochodu, nawet gdy nie możesz pracować.

Jednak w szczególnych przypadkach masz prawo do pełnej, 100‑procentowej stawki. Przepisy przewidują takie sytuacje, kiedy niezdolność do pracy wynika z okoliczności, które prawodawca uznaje za szczególnie usprawiedliwione albo związane z celami społecznymi. Są to:

• choroba przypadająca w okresie ciąży,

• wypadek w drodze do pracy lub z pracy,

• niezbędne badania lekarskie przewidziane dla kandydatów na dawców lub zabiegi związane z oddawaniem komórek, tkanek i narządów.

Podstawą obliczenia wynagrodzenia chorobowego jest średnia pensja, która obejmuje nie tylko wynagrodzenie zasadnicze, ale także stałe dodatki, premie czy inne regularne składniki wypłacane w ciągu ostatniego roku.

Jak obliczyć wynagrodzenie chorobowe? Przykład wyliczeń

Aby obliczyć wynagrodzenie chorobowe, trzeba przejść przez kilka prostych etapów. Podstawą zawsze jest przeciętne miesięczne wynagrodzenie z ostatnich 12 miesięcy, od którego były odprowadzane składki na ubezpieczenie chorobowe. Jeśli pracujesz krócej, bierze się pod uwagę faktyczny okres zatrudnienia.

Najpierw od tej średniej kwoty odejmuje się składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika (czyli 13,71%). Otrzymana kwota to tzw. podstawa wymiaru wynagrodzenia chorobowego.

Następnie ustala się dzienną stawkę, dzieląc podstawę przez 30. Od tej stawki liczy się odpowiedni procent wynagrodzenia chorobowego – zazwyczaj 80%, a w szczególnych przypadkach 100%.

Załóżmy, że pracownik zarabia 5000 zł brutto miesięcznie, przebywa na L4 przez 10 dni i przysługuje mu standardowe wynagrodzenie chorobowe w wysokości 80%.

• Obliczenie podstawy po odjęciu składek: 5000 zł × 13,71% = 685,50 zł; 5000 zł – 685,50 zł = 4314,50 zł

• Ustalenie stawki dziennej: 4314,50 zł ÷ 30 = 143,82 zł

• Obliczenie 80% stawki dziennej: 143,82 zł × 80% = 115,06 zł

• Wynagrodzenie chorobowe za 10 dni L4: 115,06 zł × 10 dni = 1150,60 zł brutto

Wynagrodzenie chorobowe a składki ZUS i podatek

Od wynagrodzenia chorobowego wypłacanego przez pracodawcę nie nalicza się składek ZUS na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, wypadkowe), ale potrąca się składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Z kolei od zasiłku chorobowego wypłacanego przez ZUS nie pobiera się żadnych składek, w tym także składki zdrowotnej. Okres pobierania wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego wlicza się do stażu pracy, wpływając na przyszłe świadczenia emerytalne i rentowe.

Wynagrodzenie chorobowe, wypłacane przez pracodawcę w pierwszych 33 dniach niezdolności do pracy (lub 14 u osób powyżej 50. roku życia), podlega opodatkowaniu podatkiem PIT jako zwykły przychód ze stosunku pracy. Pracodawca nalicza zaliczkę na podatek według skali podatkowej. W odróżnieniu od zasiłku chorobowego wypłacanego przez ZUS po tym okresie – który jest przychodem z innych źródeł bez kosztów jego uzyskania – wynagrodzenie chorobowe wykazuje się zbiorczo w PIT-11 i rozlicza w PIT-37 razem z pensją zasadniczą.

Często zadawane pytania

Czy otrzymam pełne wynagrodzenie, jeśli będę na zwolnieniu lekarskim?

Jeżeli lekarz wystawi Ci zwolnienie lekarskie (L4), to masz prawo do świadczeń finansowych za okres niezdolności do pracy, jednak nie zawsze oznacza to „pełne wynagrodzenie”. Przez pierwsze 33 dni niezdolności w roku kalendarzowym pracodawca wypłaca tzw. wynagrodzenie chorobowe, które standardowo wynosi 80% podstawy wymiaru – chyba że zachodzi szczególna sytuacja, jak choroba w ciąży, wypadek przy pracy lub w drodze do pracy, wtedy stawka może być 100%. Po tym czasie przysługuje Ci zasiłek chorobowy z ZUS, który także standardowo wynosi 80% podstawy, z wyjątkami analogicznymi jak powyżej.

Czy stracę urlop, jeśli będę na zwolnieniu lekarskim?

Zwolnienie lekarskie nie powoduje „utraty” przysługujących dni urlopowych. Jeżeli zachorujesz w trakcie zaplanowanego lub rozpoczętego urlopu wypoczynkowego i przedłożysz ważne zwolnienie, okres choroby zastępuje dni urlopowe – czyli urlop zostaje odwołany na czas choroby i nie pomniejsza Ci się liczba dni urlopu, które możesz wykorzystać później. Innymi słowy, dni spędzone na L4 nie są liczone jako wykorzystany urlop.

Czy L4 liczy się w soboty i niedziele?

Tak. W polskim systemie wszystkie dni objęte zwolnieniem lekarskim liczą się kalendarzowo, co oznacza, że jeśli L4 przypada na weekend, to sobota i niedziela wliczają się do okresu niezdolności do pracy i przysługuje za nie wynagrodzenie chorobowe lub zasiłek chorobowy. Trzeba jednak pamiętać, że weekendy wliczają się także do rocznego limitu świadczeń chorobowych (182 dni lub 270 dni w przypadku ciąży czy gruźlicy).

Czy L4 wlicza się do lat pracy?

Okresy zwolnienia lekarskiego L4 są traktowane jako okres zatrudnienia i liczą się do stażu pracy, który jest brany pod uwagę m.in. przy nabywaniu prawa do urlopu wypoczynkowego czy przy prawach emerytalnych. Oznacza to, że czas niezdolności do pracy, jeżeli był formalnie objęty ubezpieczeniem chorobowym, nie przerywa stażu pracy.

Kiedy wynagrodzenie chorobowe, a kiedy zasiłek chorobowy?

Gdy zachorujesz i otrzymasz zwolnienie lekarskie, najpierw zasady przewidują tzw. wynagrodzenie chorobowe wypłacane przez pracodawcę za pierwsze dni choroby w roku: standardowo 33 dni lub 14 dni w przypadku osób, które ukończyły 50. rok życia. W tych pierwszych dniach pieniądze dostajesz bezpośrednio od pracodawcy. Po wykorzystaniu tego okresu przechodzi się na zasiłek chorobowy z ZUS, który wypłacany jest przez ZUS przez dalszy okres niezdolności (zwykle do maksymalnie 182 dni w roku, a w przypadku ciąży czy gruźlicy – do 270 dni).

Zarówno wynagrodzenie chorobowe, jak i zasiłek chorobowy standardowo wynoszą 80% podstawy wymiaru wynagrodzenia chorobowego, z wyjątkami podwyższającymi tę stawkę do 100% w określonych przypadkach.

Jak obliczyć wynagrodzenie chorobowe netto?

Aby obliczyć wynagrodzenie chorobowe netto, najpierw ustal podstawę (średnie miesięczne wynagrodzenie brutto z 12 miesięcy poprzedzających L4), odejmij składki ZUS (13,71%), podziel przez 30 i pomnóż przez 80% (lub 100%) oraz dni choroby – to daje brutto chorobowe. Od tej kwoty należy odjąć składkę zdrowotną 9% i zaliczkę na podatek dochodowy – wówczas otrzymasz wysokość wynagrodzenia chorobowego netto.