Kiedy praca w niedziele i święta jest dozwolona? Jaka forma rekompensaty przysługuje pracownikowi?
Choć dla wielu z nas niedziela to czas odpoczynku i wytchnienia, dla innych jest to po prostu kolejny dzień pracy wpisany w codzienny grafik. W jakich przypadkach praca w niedziele i święta jest legalna, a kiedy może naruszać prawo pracy? I co najważniejsze – jakie prawa przysługują pracownikowi, który musi zrezygnować z rodzinnego obiadu na rzecz zawodowych obowiązków? Sprawdź, kiedy pracodawca może wymagać od Ciebie obecności w pracy w dni wolne oraz jaką formę rekompensaty powinien Ci zapewnić.
Praca w niedziele i święta – to warto wiedzieć
✅ Kiedy praca w niedziele i święta jest dozwolona?
-
Gdy trzeba ratować życie, mienie lub usuwać awarie (np. lekarz, strażak, pogotowie).
-
Gdy praca musi trwać bez przerwy (np. fabryka, elektrownia).
-
Gdy pracujesz na zmiany (np. pielęgniarka) albo w systemie weekendowym.
-
Gdy pracujesz w transporcie, ochronie ludzi i mienia, rolnictwie, hotelarstwie, gastronomii itp.
-
Gdy pracujesz w usługach potrzebnych ludziom – np. stacja benzynowa, apteka, piekarnia.
✅ Co oznacza praca w niedzielę lub święto?
-
Zwykle od 6:00 rano do 6:00 rano następnego dnia.
-
Pracodawca może określić inny zakres godzin w regulaminie pracy.
✅ Co Ci się należy za pracę w niedzielę lub święto?
-
Dzień wolny w zamian – niezależnie od tego, czy w niedzielę przepracujesz 8 godzin, czy mniej.
-
Jeśli nie da się wykorzystać dodatkowego dnia wolnego – pracownikowi przysługuje dodatek do wynagrodzenia 100% (czyli podwójna stawka za każdą godzinę).
-
Jeśli pracujesz więcej niż 8 godzin – dostajesz dodatkowe wynagrodzenie za nadgodziny albo więcej wolnego czasu.
-
Musisz mieć co najmniej jedną niedzielę wolną w miesiącu (chyba że pracujesz w systemie weekendowym).
✅ Kiedy należy wykorzystać dzień wolny za pracę niedzielę lub święto?
-
Dzień wolny za pracę w niedzielę należy wykorzystać w ciągu 6 dni przypadających przed albo po tej niedzieli. Jeśli to niemożliwe – najpóźniej do końca okresu rozliczeniowego (np. miesiąca, kwartału – zależnie od ustaleń w firmie).
-
Dzień wolny za pracę w święto należy wykorzystać w dowolnym dniu w okresie rozliczeniowym – nie ma ścisłego terminu 6 dni, jak w przypadku niedzieli.
👉🏻 Szukasz pracy z elastycznym grafikiem? Zobacz ogłoszenia na Asistwork!
Jaki zakres godzin obejmuje praca w niedzielę lub święto?
Praca w niedzielę lub święto obejmuje czas wykonywany między godziną 6:00 rano danego dnia a godziną 6:00 rano dnia następnego. Jednak pracodawca może ustalić w regulaminie pracy lub układzie zbiorowym inny przedział godzinowy, który będzie traktowany jako czas pracy w niedzielę lub święto. W takim przypadku obowiązuje ustalony przez pracodawcę zakres godzin, a nie standardowy od 6:00 do 6:00.
Kiedy praca w niedziele i święta jest dozwolona przez Kodeks pracy?
Praca w niedziele i święta w Polsce jest co do zasady zabroniona, ale Kodeks pracy przewiduje od tej reguły zamknięty katalog wyjątków. Oznacza to, że pracodawca może zlecić pracę w te dni tylko w ściśle określonych przypadkach, niezależnie od charakteru zakładu pracy – decyduje tutaj rodzaj wykonywanej pracy.
Art. 151^10 Kodeksu pracy określa, że praca w niedziele i święta jest dozwolona w następujących przypadkach:
-
Konieczność prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska, albo w celu usunięcia awarii, np. praca strażaków.
-
Praca w ruchu ciągłym, np. nadzór nad nieprzerwanymi procesami technologicznymi w zakładach produkcyjnych.
-
Praca zmianowa, np. pielęgniarka pracująca na dyżurach dziennych i nocnych w szpitalu.
-
Praca przy niezbędnych remontach, np. usuwanie awarii sieci wodociągowej przez pogotowie wodociągowe.
-
Praca w transporcie i komunikacji, np. kierowcy autobusów.
-
Praca w zakładowych strażach pożarnych i w zakładowych służbach ratowniczych, np. strażak zatrudniony w rafinerii.
-
Praca przy pilnowaniu mienia lub ochronie osób, np. ochroniarz na parkingu.
-
Praca w rolnictwie i hodowli, np. opieka nad zwierzętami hodowlanymi.
-
Praca weekendowa, czyli pracownicy zatrudnieni w systemie czasu pracy, w którym praca jest świadczona tylko w piątki, weekendy i święta.
-
Świadczenie usług z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej (np. Internet, telefon) lub urządzeń telekomunikacyjnych, a odbiorca tych usług znajduje się za granicą Polski i zgodnie z jego lokalnymi przepisami te dni są u niego zwykłymi dniami pracy.
-
Przy wykonywaniu prac koniecznych ze względu na użyteczność społeczną i codzienne potrzeby ludności.
Do prac koniecznych ze względu na ich użyteczność społeczną i codzienne potrzeby ludności Kodeks pracy zalicza w szczególności:
-
zakłady świadczące usługi dla ludności,
-
gastronomię,
-
zakłady hotelarskie,
-
jednostki gospodarki komunalnej,
-
zakłady opieki zdrowotnej,
-
inne placówki służby zdrowia przeznaczone dla osób wymagających całodobowych lub całodziennych świadczeń zdrowotnych,
-
jednostki organizacyjne pomocy społecznej,
-
jednostki organizacyjne wspierania rodziny,
-
jednostki organizacyjne systemu pieczy zastępczej zapewniające całodobową opiekę,
-
zakłady prowadzące działalność w zakresie kultury, oświaty, turystyki i wypoczynku.
Praca w handlu w niedziele i święta
Praca w niedziele i święta w placówkach handlowych w Polsce jest regulowana przez specjalną ustawę z 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni. Przepisy te są odrębne od ogólnych zasad Kodeksu pracy dotyczących pracy w niedziele i święta. Zgodnie z tą ustawą zakaz handlu w niedziele i święta obowiązuje sklepy, stragany stoiska, hurtownie, domy towarowe i inne miejsca, gdzie prowadzony jest handel i czynności z nim związane (np. inwentaryzacja). Zakaz handlu obowiązuje we wszystkie niedziele i święta z pewnymi wyjątkami (np. niedziela bezpośrednio przed Wielkanocą).
Przedsiębiorca będący osobą fizyczną może prowadzić handel w niedziele i święta osobiście, na własny rachunek. Może też korzystać z nieodpłatnej pomocy najbliższej rodziny (małżonek, dzieci, rodzice, rodzeństwo, dziadkowie, wnuki), pod warunkiem że nie są oni pracownikami lub zatrudnionymi w tej placówce. Zakaz dotyczy pracowników, także tymczasowych, oraz osoby zatrudnione na umowy cywilnoprawne.
Zakaz handlu w niedziele i święta nie dotyczy szeregu miejsc, w tym m.in. stacji paliw, kwiaciarni, aptek, sklepów z pamiątkami i dewocjonaliami, sklepów z prasą, biletami, wyrobami tytoniowymi i kuponami gier, sklepów w hotelach, szpitalach, na lotniskach, a także piekarni, cukierni i lodziarni, zakładów pogrzebowych, sklepów i stoisk podczas festynów, jarmarków, imprez okolicznościowych i wielu innych.
WAŻNE: W przypadku niektórych placówek (np. piekarnie, cukiernie, kwiaciarnie) przeważająca działalność musi być potwierdzona odpowiednim wpisem i stanowić co najmniej 40% miesięcznego przychodu.
Lista dni ustawowo wolnych od pracy – niedziele i święta
Dniami wolnymi od pracy są niedziele oraz święta wymienione w ustawie z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy. Są to:
-
1 stycznia – Nowy Rok
-
6 stycznia – Święto Trzech Króli
-
pierwszy dzień Wielkiej Nocy (Wielkanoc)
-
drugi dzień Wielkiej Nocy (Poniedziałek Wielkanocny)
-
1 maja – Święto Pracy
-
3 maja – Święto Narodowe Trzeciego Maja
-
Niedziela Zesłania Ducha Świętego (Zielone Świątki)
-
Boże Ciało
-
15 sierpnia – Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny
-
1 listopada – Wszystkich Świętych
-
11 listopada – Narodowe Święto Niepodległości
-
25 grudnia – pierwszy dzień Bożego Narodzenia
-
26 grudnia – drugi dzień Bożego Narodzenia
WAŻNE: Od 2025 roku dniem wolnym od pracy będzie także Wigilia Bożego Narodzenia (24 grudnia).
Czy pracownikowi przysługuje dzień wolny za pracę w niedzielę lub święto?
Zgodnie z art. 151^11 Kodeksu pracy pracownikowi wykonującemu pracę w niedzielę lub święto przysługuje rekompensata w postaci dnia wolnego od pracy albo dodatku do wynagrodzenia w wysokości 100% za każdą godzinę pracy, jeśli udzielenie dnia wolnego nie jest możliwe.
Obowiązek udzielenia dnia wolnego
Za pracę w niedzielę pracodawca musi udzielić pracownikowi innego dnia wolnego w ciągu 6 dni kalendarzowych poprzedzających lub następujących po tej niedzieli. Jeśli w tym terminie nie jest to możliwe, dzień wolny powinien być wyznaczony do końca okresu rozliczeniowego. Z kolei za pracę w święto dzień wolny powinien być udzielony w ciągu okresu rozliczeniowego. Jeśli święto przypada w niedzielę, to stosuje się przepisy dotyczące pracy w niedzielę.
WAŻNE: Jeśli pracujesz w niedzielę lub święto, to masz prawo do całego dnia wolnego w innym terminie. Nie ma znaczenia, czy pracujesz 1 godzinę, czy 8 – i tak dostaniesz cały dzień wolny od pracy.
Dodatek za pracę w niedziele i święta
Jeśli w ciągu okresu rozliczeniowego pracownik nie może skorzystać z dnia wolnego, przysługuje mu dodatek w wysokości 100% wynagrodzenia za każdą godzinę pracy w niedzielę lub święto. Wysokość dodatku ustala się, dzieląc miesięczne wynagrodzenie przez liczbę godzin do przepracowania w miesiącu, a następnie mnożąc przez liczbę przepracowanych godzin w niedzielę lub święto i przez 100% dodatku.
PRZYKŁAD: Pani Anna zarabia 5 000 zł brutto miesięcznie, a w sierpniu 2025 r. miała do przepracowania 168 godzin. Pracowała 8 godzin w niedzielę.
-
Wynagrodzenie za 1 godzinę pracy: 5 000 zł ÷ 168 h = 29,76 zł
-
Dodatek za 8 godzin pracy w niedzielę: 29,76 zł × 8 h × 100% = 238,08 zł
-
Razem za pracę w niedzielę: 238,08 zł (wynagrodzenie podstawowe) + 238,08 zł (dodatek) = 476,16 zł brutto.
Praca w godzinach nadliczbowych w niedziele i święta
Pracując w niedzielę lub święto, pracownikowi przysługuje inny dzień wolny w zamian za przepracowane dobowo do 8 godzin. Jeśli jednak pracuje dłużej niż 8 godzin (czyli ma nadgodziny), oprócz tego dnia wolnego należy mu się dodatkowa rekompensata za nadgodziny. Jak to działa w praktyce?
Za pierwsze 8 godzin pracy w niedzielę lub święto pracownik dostaje dzień wolny do odebrania w ciągu 6 dni kalendarzowych przed lub po tej niedzieli (lub do końca okresu rozliczeniowego w przypadku świąt). Z kolei za każdą godzinę pracy powyżej 8 godzin (nadgodziny) pracownik otrzymuje albo:
-
dodatek do wynagrodzenia w wysokości 100% stawki godzinowej za każdą nadgodzinę, albo
-
dodatkowy czas wolny (na wniosek pracownika w wymiarze 1:1, czyli za każdą przepracowaną nadgodzinę 1 godzina wolna; bez wniosku w wymiarze 1,5 godziny wolnej).
PRZYKŁAD: Pan Tomasz pracuje od poniedziałku do piątku w standardowym systemie czasu pracy. W jedną niedzielę przepracował 11 godzin. Rozliczenie może nastąpić na 2 sposoby:
-
Za 8 godzin pracy Pan Tomasz dostał dzień wolny do odebrania w innym terminie. Za 3 nadgodziny Pan Tomasz ma prawo do rekompensaty w postaci dodatku 100% do wynagrodzenia za te 3 godziny, lub dodatkowego czasu wolnego – jeśli poprosi o to pracodawcę, dostanie 3 godziny wolnego (1:1), a jeśli nie poprosi – 4,5 godziny wolnego (1:1,5).
-
Za pierwsze 8 godzin pracy w niedzielę Pan Tomasz dostaje 100% dodatku za brak dnia wolnego (czyli podwójną stawkę) oraz 100% dodatku za przekroczenie tygodniowej normy czasu pracy (nadgodziny tygodniowe). Za kolejne 3 godziny pracy (nadliczbowe w niedzielę) Pan Tomasz otrzymuje 100% dodatku za brak dnia wolnego oraz 100% dodatku za nadgodziny dobowe. W efekcie za wszystkie 11 godzin pracy Pan Tomasz otrzymuje podwójną stawkę wynagrodzenia.
Prawo do wolnej niedzieli
Zgodnie z art. 151^12 Kodeksu pracy, pracownik, który wykonuje pracę w niedziele, ma prawo do co najmniej jednej niedzieli wolnej od pracy w okresie czterech kolejnych tygodni. Wyjątek stanowią pracownicy zatrudnieni w tzw. systemie weekendowym (art. 144 Kodeksu pracy), którzy mogą pracować we wszystkie niedziele bez prawa do wolnej niedzieli.
Pracodawca ma obowiązek tak zaplanować grafik, aby w każdym dowolnym okresie czterech następujących po sobie tygodni pracownik miał zapewnioną co najmniej jedną niedzielę wolną od pracy. Niedziela wolna powinna być wyznaczona z góry w harmonogramie pracy.
Co grozi za nieprzestrzeganie przepisów o pracy w niedziele i święta?
Za nieprzestrzeganie przepisów dotyczących pracy w niedziele i święta grożą pracodawcy poważne konsekwencje finansowe. Kara grzywny od 1 000 do 100 000 zł grozi pracodawcy, który wbrew zakazowi powierza pracę w handlu lub czynności z nim związane w niedziele i święta. Za naruszenie przepisów o czasie pracy w niedziele i święta, np. niewydanie dnia wolnego lub niewypłacenie dodatku za pracę w tych dniach, grozi kara grzywny od 1 000 do 30 000 zł.
Państwowa Inspekcja Pracy (PIP) regularnie kontroluje przestrzeganie przepisów o pracy w niedziele i święta. W przypadku stwierdzenia wykroczeń, takich jak nieuzasadnione delegowanie pracowników do pracy w niedziele lub święta lub nieprzestrzeganie przepisów Kodeksu pracy o czasie pracy, PIP może nałożyć na pracodawcę grzywnę.
Pozostałe wpisy
Ksenofobia – co to jest, skąd się bierze i jak ją rozpoznać?
Ksenofobia to zjawisko, które może wpływać na relacje międzyludzkie, atmosferę w miejscu pracy i funkcjonowanie całego społeczeństwa. Niechęć, lęk lub wrogość wobec osób postrzeganych jako obce mogą prowadzić do uprzedzeń, wykluczenia, a nawet dyskryminacji. Skąd bierze się ksenofobia? Jakie przybiera formy i czym różni się od rasizmu? Warto przyjrzeć się temu zjawisku bliżej, aby lepiej rozumieć jego przyczyny, rozpoznawać jego przejawy i wiedzieć, jak przeciwdziałać mu w codziennym życiu.
2026-11-06
Zastrzeżenie PESEL – jak to zrobić i dlaczego warto?
Ministerstwo Cyfryzacji 17 listopada 2023 roku wprowadziło usługę zastrzeżenia numeru PESEL, z której samodzielnie może skorzystać każda pełnoletnia osoba. Banki oraz instytucje finansowe od 1 czerwca 2024 roku mają obowiązek sprawdzenia, czy dany PESEL jest zastrzeżony, zanim przejdą do zawierania umowy czy udzielenia kredytu. Jak możesz skorzystać z tej formy ochrony? Czy warto? Sprawdź!
2026-11-04
Informacja o warunkach zatrudnienia – przepisy, obowiązki pracodawcy, prawa pracownika
Pierwszy miesiąc pracy to nienajlepsza pora na niespodzianki. Chociaż siłą rzeczy dopiero się wdrażasz i poznajesz środowisko pracy, pewne rzeczy pracodawca powinien przekazać Ci jak najszybciej. Na szczęście przepisy prawa pracy dbają o to, aby informacja o warunkach zatrudnienia trafiła do Ciebie z odpowiednim wyprzedzeniem. Dowiedz się, kiedy musisz ją otrzymać i co powinna zawierać.
2026-10-30
Wygaśnięcie umowy o pracę – kiedy następuje? Co dalej?
Jeśli pracujesz na podstawie umowy o pracę, wiesz z pewnością, że współpraca może się rozwiązać, jeśli jedna ze stron ją wypowie. Naturalnie umowa na czas określony rozwiązuje się też wraz z wyznaczoną datą, gdy Ty lub przełożony nie zdecydujecie się podpisać kolejnej. Czy jednak taka umowa może wygasnąć ze skutkiem natychmiastowym? Prawo przewiduje określone sytuacje, w których tak się dzieje. Sprawdź, kiedy może Cię to spotkać.
2026-10-22
Pozostałe wpisy w pozostałych kategoriach
Ile wynosi zasiłek opiekuńczy i kiedy przysługuje?
Gdy choruje dziecko albo bliska osoba wymaga nagłej opieki, wielu pracowników staje przed pytaniem: czy mogą zostać w domu i otrzymać za ten czas jakieś świadczenie? Zasiłek opiekuńczy to forma wsparcia finansowego, która w określonych sytuacjach pozwala pogodzić obowiązki zawodowe z rodzinnymi. Ile wynosi zasiłek opiekuńczy, kto może go otrzymać i w jakich przypadkach przysługuje? Wyjaśniamy najważniejsze zasady i aktualne warunki jego przyznawania.
2026-11-17
Ochrona własności intelektualnej – co warto wiedzieć?
Logo, opowiadanie lub artykuł, oryginalny projekt nowego produktu to tylko kilka przykładów własności intelektualnej. Chociaż w większości są nienamacalne, wciąż mogą być skradzione i wykorzystane bez Twojej zgody. Ochrona własności intelektualnej ma temu zapobiegać. Poznaj najważniejsze przepisy i sposoby na to, żeby zadbać o swoje prawa.
2026-11-17
Wynagrodzenie brutto a netto – co naprawdę oznaczają Twoje zarobki?
Brutto, netto, składki ZUS, podatek dochodowy – dla wielu z nas to nadal źródła nieporozumień i błędnych oczekiwań finansowych. Różnica między wynagrodzeniem brutto a netto potrafi zaskoczyć, zwłaszcza przy zmianie formy zatrudnienia lub negocjacjach płacowych. Zrozumienie, jak powstają potrącenia składkowo-podatkowe i z czego wynikają różnice w wypłatach, pozwala uniknąć finansowych zaskoczeń oraz świadomie rozmawiać o pieniądzach z pracodawcą.
2026-11-16
Etyka zawodowa – co to jest i jak wygląda w poszczególnych zawodach?
W życiu zawodowym można napotkać sytuacje, w których konflikty interesów blokują podejmowanie decyzji, a ogólne przepisy prawa nie zawsze jasno wskazują sposób postępowania. Właśnie wtedy w rozstrzyganiu dylematów moralnych pomagają zasady etyki zawodowej. Czym jest etyka zawodowa i jak stosować ją w poszczególnych zawodach? O tym poniżej.
2026-11-16