Jak odejść z pracy, aby zachować dobre relacje? Sprawdź, jak się przygotować!

Znasz to uczucie? Budzisz się rano, pijesz kawę i już wiesz. Nadszedł czas na zmiany. Niezależnie od tego, czy powodem jest fantastyczna oferta od innej firmy, wypalenie zawodowe, chęć zmiany branży, czy po prostu potrzeba dłuższej regeneracji - zmiana pracy to absolutnie naturalny etap w każdej karierze. Kiedyś normą było przepracowanie w jednej firmie nawet większości swojego życia. W dzisiejszych czasach sytuacja wygląda całkowicie inaczej, a stosunkowo częste zmiany miejsca zatrudnienia (tzw. job hopping), już nikogo nie dziwią. Ba, zwykle odbierane są jako naturalna potrzeba rozwoju zawodowego.

Trzeba jednak pamiętać, że powszechność rotacji kadr i zmian miejsca zatrudnienia, nie zdejmuje z nas pewnej odpowiedzialności. Najważniejsze nie jest to, że odchodzisz, ale w jakim stylu to robisz. Rynek pracy w wielu branżach bywa zaskakująco mały, a ludzie często krzyżują swoje ścieżki w najbardziej nieoczekiwanych okolicznościach. Jak odejść z pracy, aby nie żałować swoich kroków i nie palić za sobą mostów?

Zanim złożysz wypowiedzenie: jak się odpowiednio przygotować do zmiany?

Impulsywne rzucenie wypowiedzenia na biurko szefa wygląda kusząco tylko na wielkim ekranie. W rzeczywistości mało kiedy kończy się to dobrze. Zanim w ogóle zapukasz do drzwi przełożonego, musisz mieć pewność, że twoja rezygnacja jest naprawdę dobrze przemyślana.

"Za" i "przeciw" - podejmij świadomą decyzję

Decyzji o odejściu z pracy nie podejmuje się pod wpływem jednej kłótni z klientem, frustracji po nieudanym projekcie, czy zgrzycie z zespołem. Usiądź na spokojnie z kartką papieru i przeanalizuj swoje "za" i "przeciw". Kiedy klamka już zapadnie, czas na formalne przygotowania.

Sprawdź okres wypowiedzenia

Pierwszym krokiem, który powinieneś podjąć, zanim zaczniesz działać, jest weryfikacja dokumentów. Sprawdź, jaka dokładnie łączy Cię umowa z dotychczasowym pracodawcą. Data zawarcia umowy oraz jej rodzaj warunkują to, jak szybko będziesz mógł fizycznie pożegnać się z firmą. Zwróć uwagę na to, jak w świetle prawa wygląda twój okres wypowiedzenia umowy o pracę na czas określony lub nieokreślony. Od tego zależy, jak zaplanujesz przejście do nowej pracy i od kiedy będziesz dostępny dla kolejnego pracodawcy.

💡 Przeczytaj też: Wypowiedzenie umowy o pracę na czas określony - jak to zrobić?

Bądź przygotowany na niespodziewane sytuacje

Warto przygotować sobie tzw. poduszkę finansową (zwłaszcza jeśli odchodzisz w ciemno - nie mając jeszcze nic na oku) lub sfinalizować formalności z nowym pracodawcą (np. poprzez zawarcie umowy przedwstępnej). Dopiero gdy masz pełen obraz sytuacji, nabierzesz pewności siebie, która będzie Ci bardzo potrzebna podczas zbliżającej się rozmowy. Odpowiednie zaplecze to fundament, aby cała operacja przebiegła profesjonalnie.

💡 Dowiedz się więcej: Okres wypowiedzenia - zasady, długość, Twoje prawa

Jak profesjonalnie poinformować pracodawcę i co dokładnie powiedzieć szefowi?

Złota zasada zwalniania się z pracy brzmi: Twój bezpośredni szef musi dowiedzieć się o twoich planach jako pierwszy. Żadnych plotek przy ekspresie do kawy, żadnego zwierzania się zaprzyjaźnionym kolegom z działu IT. Plotka ma to do siebie, że biega szybciej niż maile korporacyjne. Jeśli Twój przełożony dowie się o twoim odejściu z korytarzowych szeptów, całe Twoje dobre wrażenie legnie w gruzach. Pamiętaj, że zależy Ci na zachowaniu profesjonalizmu.

Spotkanie w cztery oczy ze swoim przełożonym

Kiedy chcesz odejść, poproś szefa o spotkanie. Najlepiej zrobić to osobiście, o ile pracujecie w tym samym biurze. Jeśli pracujesz w stu procentach zdalnie, umów się na dłuższą rozmowę wideo. To musi być wydzielony czas, poświęcony tylko Wam - bez zbędnego pośpiechu. Jeśli chcesz odejść z klasą i zachować po sobie dobre wrażenie, zapomnij o gwałtownych reakcjach, jak rzucenie papierami na biurko, czy zwolnienie się SMS-em.

Jak ująć to w słowa? Po prostu, bez zbędnego kombinowania

Jak zacząć taką rozmowę? Najlepiej prosto z mostu, ale taktownie. Nie musisz owijać w bawełnę, bo menedżerowie zazwyczaj szybko wyczuwają, co się święci, gdy pracownik prosi o niespodziewane spotkanie 1:1.

Możesz zacząć słowami: "Zaprosiłem Cię na spotkanie, ponieważ podjąłem decyzję o rozwoju mojej kariery poza strukturami naszej firmy. Chciałbym złożyć wypowiedzenie." Albo: "Zaprosiłam Cię na rozmowę, ponieważ podjęłam decyzję, że nadszedł czas na zmiany w moim życiu zawodowym. Chciałabym złożyć wypowiedzenie".

Bądź pewny swojej decyzji, mów spokojnie, nie ulegaj emocjom, nawet jeśli w przeszłości między Wami iskrzyło. To nie jest czas na wyrzucanie żalów z ostatnich pięciu lat. Rozmowy o rozstaniu potrafią być stresujące, ale opanowanie to klucz do sukcesu i profesjonalnego rozwiązania tej sytuacji.

Czas na formalności - złóż wypowiedzenie

Samo powiedzenie "chcę odejść z pracy" to za mało. Prawo pracy wymaga formy pisemnej. Idąc na spotkanie, powinieneś mieć już przygotowany odpowiedni dokument. Twoim obowiązkiem jest dostarczyć wypowiedzenie do rąk pracodawcy (lub działu HR, w zależności od struktury firmy).

Podanie o rozwiązanie umowy musi być zwięzłe i zawierać takie elementy, jak: datę, twoje dane, dane pracodawcy, informację o chęci rozwiązania umowy wraz z odpowiednim okresem wypowiedzenia, a także Twój ręczny podpis.

Pamiętaj, że rozwiązanie umowy o pracę to po prostu formalność, ale warto zadbać, aby była przeprowadzona zgodnie z literą prawa. Nikt nie lubi ciągnących się miesiącami nieścisłości kadrowych.

💡 Sprawdź, jakie są: Zasady wypowiedzenia umowy o pracę - prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy

Rozstanie za porozumieniem stron a klasyczne wypowiedzenia

W wielu sytuacjach pracownicy zastanawiają się, czy wypowiedzenie umowy o pracę za porozumieniem stron to dobry pomysł. Zdecydowanie tak, o ile obie strony się na to godzą. Klasyczne rozwiązanie umowy o pracę z zachowaniem ustawowego okresu wypowiedzenia chroni zarówno Ciebie, jak i pracodawcę. Z góry wiecie, ile czasu zostało na zamknięcie wszystkich spraw.

Czasem jednak nowa oferta wymaga natychmiastowej reakcji, albo po prostu czujesz, że dalsze przebywanie w obecnym miejscu mija się z celem. Wtedy właśnie dobrą opcją jest rozwiązanie umowy na mocy porozumienia stron.

Co to oznacza w praktyce? Jeśli Twój pracodawca wyrazi zgodę, możecie elastycznie ustalić ostatni dzień pracy: może to być np. następny dzień roboczy, tydzień, a nawet miesiąc. Warto pamiętać, że pracodawca nie ma obowiązku godzić się na takie rozwiązanie (ale pracownik również - jeśli to pracodawca chce go zwolnić za porozumieniem stron). Dlatego tak ważny jest ton rozmowy. Jeśli chcesz utrzymać dobre relacje i sensownie argumentujesz swoją prośbę, istnieje duża szansa, że spotkasz się ze zrozumieniem.

💡 Przeczytaj też: Czy pracodawca może nie przyjąć wypowiedzenia? Sprawdź, co mówią przepisy!

Czy musisz tłumaczyć przyczyny, dla których chcesz odejść z pracy?

Wielu pracowników denerwuje się na samą myśl o pytaniu: "Ale dlaczego nas zostawiasz?". Czy masz obowiązek spowiadać się ze swoich motywacji i opowiadać o swoich planach? Pod kątem prawnym absolutnie nie. W piśmie z wypowiedzeniem nie musisz podawać żadnych wyjaśnień. Jednak z perspektywy relacyjnej, milczenie lub rzucenie "bo tak" jest bardzo w złym tonie.

Postaraj się przygotować dyplomatyczną odpowiedź. Nie kłam, ale też nie odkrywaj wszystkich kart, zwłaszcza jeśli odchodzisz z powodu toksycznej atmosfery czy słabych zarobków. Skup się na sobie i swojej przyszłości, a nie na błędach firmy.

Używaj komunikatów typu:

• "Poczułem, że potrzebuję nowych wyzwań i chcę spróbować sił w nieco innej branży."

• "Otrzymałem propozycję, która idealnie wpisuje się w mój długoterminowy plan rozwoju".

• "Chcę rozwijać kompetencje w obszarze, na który tutaj niestety nie ma obecnie przestrzeni."

Taki przekaz jest jasny, profesjonalny i (co najważniejsze) zamyka usta osobom szukającym taniej sensacji, chroniąc jednocześnie Twoje dobre relacje.

Jak poinformować zespół i kolegów, z którymi pracowałeś?

Kiedy szef i dział HR już wiedzą o Twoim odejściu, nadchodzi moment na poinformowanie współpracowników. Zazwyczaj najlepiej ustalić z przełożonym, w jakich okolicznościach komunikat wyjdzie do reszty firmy. Czasami szefowie wolą ogłosić to na cotygodniowym spotkaniu zespołu, a czasem dają wolną rękę, aby pracownik sam napisał do wszystkich maila i się pożegnał.

Od szczegółu do ogółu

Jeśli decydujesz się na samodzielne działanie, zachowanie odpowiedniej kolejności to podstawa. Najpierw powiedz osobom, z którymi dzielisz codzienne projekty i z którymi jesteś najbliżej. Dopiero potem wyślij wiadomość e-mailem lub zostaw ją na firmowym Slacku czy Teamsach.

"Co się stało, że odchodzisz? Nam możesz powiedzieć"

Podczas rozmów z kolegami unikaj wdawania się w narzekanie na firmę. Nawet jeśli wewnętrznie skaczesz z radości, że wreszcie uwolnisz się od natłoku zadań i toksycznej atmosfery, pamiętaj, że Ci ludzie tam zostają. Opowiadanie im o tym, jak bardzo nienawidzisz tego miejsca pracy, może zostawić bardzo gorzki posmak i negatywnie wpłynąć na morale całego zespołu. Utrzymaj klasę do samego końca. Temat odejścia powinien być traktowany jako naturalny krok, a nie ucieczka z tonącego statku.

Jak odejść z pracy z klasą i nie spalić za sobą mostów?

Wielu z nas kojarzy powiedzenie o niepaleniu za sobą mostów, ale co to tak naprawdę znaczy w praktyce? Chodzi o to, aby Twoje odejście nie było koszmarem operacyjnym dla firmy. Odejście z klasą polega na zminimalizowaniu chaosu, jaki naturalnie powstaje, gdy z organizacji znika ważne ogniwo. Dlaczego warto zadbać o gładkie przejście? Otóż nigdy nie wiesz, kiedy drogi z byłym pracodawcą lub współpracownikami ponownie się skrzyżują. Może w przyszłości będą Twoimi klientami? Może Wasze firmy będą współpracować biznesowo? Warto palić za sobą mosty i ryzykować problemy zawodowe w przyszłości? Zdecydowanie nie.

Zamknij projekty i przekaż obowiązki

Twoim absolutnym priorytetem w okresie wypowiedzenia powinno być dopięcie spraw na ostatni guzik. Nie rzucaj pracy w kąt tylko dlatego, że "to już nie twój problem". Wręcz przeciwnie, to jest moment, w którym Twój profesjonalizm jest oceniany najsurowiej. Pamiętaj też, że podczas okresu wypowiedzenia obowiązują Cię takie zasady, jak innych pracowników, a karygodne zaniedbanie obowiązków może wiązać się nawet z dyscyplinarką (w dalszym ciągu musisz przestrzegać Kodeksu Pracy i wynikających z niego obowiązków pracownika).

Zrób inwentaryzację swoich zadań

Przygotuj listę wszystkich projektów, w które jesteś zaangażowany. Określ ich status, zbliżające się terminy i osoby kontaktowe.

Stwórz instrukcje dla nowego pracownika

Jeśli wiesz, że na Twoje stanowisko wejdzie ktoś nowy, przygotuj dla niego zbiór najważniejszych informacji niezbędnych na start. Opisz najważniejsze procesy, zostaw hasła do systemów (zgodnie z polityką bezpieczeństwa panująca w firmie), wskaż, gdzie na dysku leżą najważniejsze pliki.

Zaproponuj pomoc w rekrutacji lub wdrożeniu

Często firmy nie zdążą zatrudnić kogoś w trakcie wypowiedzenia pracownika. Wtedy Twoim zadaniem jest przekazanie wiedzy pozostałym członkom zespołu. Usiądź z kolegami i wytłumacz im, co i jak robić, aby realizowane zadania nie utknęły w martwym punkcie.

💡Wskazówka: Brak odpowiedzialności w tych ostatnich tygodniach może całkowicie wymazać lata Twojej ciężkiej pracy i przekreślić szanse na pozytywne referencje. Przejmij inicjatywę. To Ty jesteś ekspertem na swoim stanowisku, więc to Ty wiesz najlepiej, jak zorganizować transfer wiedzy.

Rage i ravenge quitting, czyli kompletny brak klasy i profesjonalizmu

Skoro mówimy o tym, jak odejść z pracy w sposób elegancki i kulturalny, należy też wspomnieć o pewnych zachowaniach, które stały się swego rodzaju symbolicznym trendem wśród najmłodszej grupy pracowniczej (pokolenie Z). Chodzi mianowicie o tzw. rage quitting oraz ravenge quitting.

Gdy emocje biorą górę

Rage quitting to wybuchowe, gwałtowne porzucenie pracy z dnia na dzień, często z awanturą w tle i trzaskaniem drzwiami. Zachowanie to związane jest z silnymi emocjami pracownika, które mogą być wynikiem np. niewłaściwego zachowania przełożonego (mobbing, toksyczna atmosfera). Niestety, ale nawet jeśli racja jest po stronie pracownika, to takie zachowanie ma drastycznie szkodliwy wpływ na jego markę osobistą. Pamiętaj, odejście z godnością jest dla Ciebie najlepszym rozwiązaniem, nawet w tak granicznych i wyjątkowo trudnych sytuacjach. Emocje opadną, a zepsute relacje i plotki na Twój temat w branży mogą ciągnąć się przez lata. Bądź mądrzejszy i działaj na chłodno.

"Zemsta na zimno" w pracy to na pewno zły pomysł

Ravenge quitting również związane jest z silnymi emocjami pracownika i jego ogromnym niezadowoleniem z aktualnego miejsca pracy. W porównaniu z rage qutting, tutaj pracownik działa na chłodno i z premedytacją realizuje działania, które mają na celu sprawienie pracodawcy problemów (np. kasowanie ważnych plików, celowe zaniedbanie ważnego projektu). Takie działania choć mogą dawać pracownikowi złudne poczucie sprawczości (udany odwet na pracodawcy), to zdecydowanie wiążą się z paleniem za sobą mostów, a może nawet całkowitym skreśleniem w branży (a świat jest mały - zwłaszcza ten zawodowy).

💡Ciekawostka: istnieje jeszcze zjawisko pod nazwą quiet quitting. Jest to sytuacja, w której pracownik zniechęcony do firmy przestaje się w nią angażować, robi absolutne minimum i mentalnie wyłącza się z życia organizacji na długo przed formalnym złożeniem rezygnacji. Choć z psychologicznego punktu widzenia bywa to mechanizmem obronnym przed wypaleniem, to wizerunkowo wygląda bardzo słabo. Jeśli jednak pracownik robi wymagane minimum, to brak nadgodzin lub brak większego zaangażowania, nie mogą być podstawą do jego zwolnienia.

Czym jest exit interview i czy powinieneś brać w nim udział?

W większych firmach korporacyjnych, standardową procedurą związaną z zakończeniem współpracy jest tzw. exit interview (wywiad końcowy/pożegnalny). Jest to zazwyczaj spotkanie z przedstawicielem działu HR, którego celem jest poznanie Twoich prawdziwych opinii o firmie, przełożonych i realizowanych procesach.

Czy masz obowiązek w nim uczestniczyć? Nie, ale z reguły warto. To idealna przestrzeń, aby pozostawić po sobie konstruktywny feedback, które może realnie coś w przyszłości zmienić. Pamiętaj jednak, że exit interview to nie jest sesja terapeutyczna ani moment na brutalne wyrównywanie rachunków. W dalszym ciągu zachowuj się zawodowo i kompetentnie w swoich wypowiedziach.

Jeśli firma miała problemy, powiedz o nich, ale ubierz to w profesjonalne, obiektywne słowa. Zamiast mówić: "Mój szef to tyran, który nie ma pojęcia o zarządzaniu", powiedz: "W moim odczuciu zabrakło odpowiedniego przepływu komunikacji na linii menedżer-zespół, co spowalniało realizację projektów". Taki feedback faktycznie może pomóc organizacji się poprawić, a Ciebie stawia w świetle dojrzałego, rozsądnego profesjonalisty. Pamiętaj, pozostać osobą merytoryczną do samego końca to prawdziwa sztuka.

Jak podziękować za współpracę z dotychczasowym pracodawcą? Ostatni dzień w firmie

Nadszedł wreszcie twój ostatni dzień pracy. To moment słodko-gorzki, pełen pakowania osobistych rzeczy, oddawania sprzętu służbowego i mnóstwa pożegnań. O czym musisz pamiętać w tych ostatnich godzinach pracy?

Przede wszystkim o tym, aby...pożegnać się i podziękować. W dobrym tonie jest wysłać pożegnalnego maila do wszystkich osób, z którymi miałeś styczność. Powinno się w nim znaleźć:

• podziękowanie za wspólnie spędzony czas,

• krótkie podsumowanie (bez przechwalania się), np. "Przez te 3 lata wiele się wspólnie nauczyliśmy",

• Twoje dane kontaktowe na przyszłość: prywatny e-mail, numer telefonu lub link do profilu na LinkedIn.

Bądź obecny. Odpowiedz na pożegnalne uściski dłoni, napij się z zespołem ostatniej kawy, możesz nawet przynieść drobny poczęstunek, jak ciasto czy pączki (ale nie jest to absolutnie wymagane). Te małe gesty budują ostateczny obraz Twojej osoby.

Nie zapominaj również o mediach społecznościowych. Kiedy kurz już opadnie, warto opublikować na LinkedIn krótki post dziękujący za czas spędzony w poprzedniej firmie. Możesz tam oznaczyć osoby, które szczególnie wpłynęły na Twój rozwój i subtelnie pochwalić się nowym wyzwaniem zawodowym. W ten sposób pokazujesz całemu rynkowi, że jesteś osobą, która potrafi docenić przeszłość, patrząc z optymizmem w przyszłość. To wysyła fantastyczny sygnał rekruterów szukających talentów na LinekdIn.

Dlaczego dobre relacje w byłym miejscu pracy popłacają?

Zmiana ścieżki zawodowej to fascynujący, ale i wymagający proces. Decydując się na rezygnację z pracy, warto pamiętać, że proces odchodzenia z firmy to taki sam test na profesjonalizm, jak pierwsze miesiące okresu próbnego. Dlaczego pozostanie w dobrych stosunkach z byłym pracodawcą jest tak ważne?

• Po pierwsze: pozytywne referencje. Nigdy nie wiesz, kiedy nowy rekruter zadzwoni do Twojego byłego szefa, aby zapytać o Twoje doświadczenie oraz etykę pracy.

• Po drugie: sieć kontaktów (networking). Ludzie zmieniają prace. Dzisiejszy kolega z biurka obok, za kilka lat może być dyrektorem w firmie, do której będziesz chciał aplikować.

• Po trzecie: powroty (tzw. pracownicy bumerangi). Coraz częściej zdarza się, że po kilku latach spędzonych u konkurencji, pracownicy wracają do starych organizacji na wyższe, lepiej płatne stanowiska. Powrót jest możliwy tylko wtedy, gdy drzwi zostały zamknięte z klasą, a nie zatrzaśnięte z hukiem.

Dobre wrażenie i odejście z klasą jest prostsze niż myślisz!

Każdy z nas pragnie rozwijać się i szukać lepszych możliwości, to oczywiste. Kiedy jednak nadejdzie Twój czas na zmianę, zrób to mądrze. Przygotuj się, zadbaj o jasną i uczciwą komunikację, nie zostawiaj po sobie spalonej ziemi i bałaganu w projektach. Przejmij odpowiedzialność za swoje ostatnie dni w firmie. Odejdź z podniesioną głową, dziękując za lekcje, które tam odebrałeś. Taka dojrzałość procentuje przez całą karierę i sprawia, że wszędzie tam, gdzie się pojawisz, będziesz witany z otwartymi ramionami.