Umowa zlecenie dla studenta – ulgi, składki i podatki

„Mile widziany status studenta” – jeśli przeglądasz ogłoszenia o pracę, na pewno już to widziałeś/aś. Ale czy kiedykolwiek zastanawiałeś/aś się, dlaczego pracodawcy tak chętnie dodają ten dopisek? Odpowiedź jest prosta, a dla studenta – całkiem opłacalna. Umowa zlecenie daje nie tylko elastyczny grafik i możliwość dorobienia na studenckie wydatki, ale też… ulgi w składkach ZUS, dzięki którym koszty pracodawcy są niższe, a zarobki netto pracownika idą w górę. W tym artykule wyjaśnimy wszystko, co powinien wiedzieć student planujący pracę na umowę zlecenie. Dowiesz się m.in. jakie dokładnie ulgi przysługują studentom, jak wygląda kwestia składek ZUS i podatków oraz na co zwrócić uwagę podpisując zlecenie, żeby uniknąć niespodzianek.

Koszty pracodawcy i pracownika na umowie o pracę i umowie zlecenie

Przy standardowej umowie zlecenia (czyli w sytuacji, gdy zleceniobiorca nie ma innych tytułów do ubezpieczeń ani nie obowiązują go żadne ulgi), składki na ubezpieczenia społeczne i fundusze są niemal takie same jak w przypadku stosunku pracy – różnica dotyczy głównie ubezpieczenia chorobowego, które przy zleceniu jest dobrowolne, a przy umowie o pracę obowiązkowe.

Jak to wygląda dokładnie? Porównanie kosztów pracodawcy i pracownika w przypadku obu rodzajów umów znajdziesz w tabeli poniżej.

Składka	UoP – kto płaci	UZ – kto płaci	Uwagi
Emerytalne (19,52%)	9,76% pracownik + 9,76% pracodawca	9,76% zleceniobiorca + 9,76% zleceniodawca	identycznie w obu przypadkach
Rentowe (8%)	1,5% pracownik + 6,5% pracodawca	1,5% zleceniobiorca + 6,5% zleceniodawca	identycznie w obu przypadkach
Chorobowe (2,45%)	2,45% pracownik	2,45% zleceniobiorca, ale dobrowolnie	chorobowe jest dobrowolne w przypadku UZ
Wypadkowe (0,67-3,33%)	0,67-3,33% pracodawca	0,67-3,33% zleceniodawca	stawka składki wypadkowej zależy od branży
Zdrowotne (9%)	9% pracownik	9% zleceniobiorca	identycznie w obu przypadkach
Fundusz Pracy i Solidarnościowy (2,45%)	2,45% pracodawca	2,45% zleceniodawca	identycznie w obu przypadkach
FGŚP (0,10%)	0,10% pracodawca	0,10% zleceniodawca	identycznie w obu przypadkach

Na pierwszy rzut oka wygląda więc, że koszty są podobne. Ale istnieje szereg przepisów, które w pewnych sytuacjach czynią umowę zlecenie bardziej korzystną finansowo – i jedną z takich sytuacji jest właśnie przypadek zatrudnienia studenta. Zarówno pracodawca, jak i student mogą na tym zyskać. W jaki sposób?

Umowa zlecenie ze studentem do 26. roku życia

To właśnie tutaj kryje się odpowiedź na pytanie, dlaczego pracodawcy tak chętnie poszukują studentów. Student, który nie ukończył 26. roku życia i wykonuje pracę na podstawie umowy zlecenia, korzysta z wyjątkowo korzystnych zasad rozliczeń, które znacząco obniżają koszty zatrudnienia i jednocześnie zwiększają wynagrodzenie „na rękę”.

Najważniejsza zasada jest prosta: umowa zlecenie zawarta ze studentem do 26. roku życia nie stanowi tytułu do ubezpieczeń ZUS. Oznacza to, że od takiej umowy nie odprowadza się składek na ubezpieczenia społeczne ani zdrowotne. Nie ma więc składek emerytalnych, rentowych, chorobowych, wypadkowych, zdrowotnych, a także wpłat na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

To oznacza, że kwota brutto z umowy zlecenia jest niemal równa kwocie netto. Różnicę może stanowić jedynie podatek dochodowy, o ile w danym przypadku występuje obowiązek jego zapłaty.

WAŻNE: Warto w tym miejscu wyraźnie podkreślić, że brak składki zdrowotnej przy umowie zlecenie studenta do 26. roku życia nie oznacza braku ubezpieczenia zdrowotnego w NFZ. Student jest objęty ubezpieczeniem zdrowotnym z innego tytułu – najczęściej jako członek rodziny (zgłoszony przez rodzica) albo przez uczelnię.

Szukasz pracy dla studenta? Przejrzyj najnowsze ogłoszenia na praca.asistwork!

Status studenta zatrudnionego na UZ

Aby umowa zlecenie korzystała z preferencyjnych zasad rozliczeń, muszą być spełnione łącznie dwa warunki: osoba wykonująca zlecenie musi posiadać status studenta oraz nie może mieć ukończonych 26 lat. Sam wiek nie wystarcza – bez formalnego statusu studenta umowa zlecenie podlega standardowym składkom ZUS. Z drugiej strony, sam status studenta również nie daje ulg, jeżeli zleceniobiorca ukończył już 26 lat.

Status studenta przysługuje osobie wpisanej na listę studentów uczelni wyższej, niezależnie od trybu studiów (stacjonarne, niestacjonarne) i stopnia kształcenia ( licencjackie, magisterskie, inżynierskie, jednolite studia magisterskie). Status ten nie przysługuje absolwentom – kończy się on z dniem złożenia egzaminu dyplomowego (obrony pracy), a nie w momencie odebrania dyplomu. W przypadku skreślenia z listy studentów status wygasa z dniem wskazanym w decyzji uczelni.

Utrata statusu studenta lub ukończenie 26. roku życia powodują istotne konsekwencje. Od następnego dnia umowa zlecenie staje się tytułem do ubezpieczeń w ZUS. Oznacza to obowiązek opłacania składek emerytalnych, rentowych, wypadkowych oraz zdrowotnych, a składka chorobowa staje się dobrowolna.

Jaki dokument potwierdza status studenta?

Zleceniodawca ma prawo wymagać od studenta potwierdzenia posiadania statusu studenta, ponieważ to właśnie od tego statusu zależy sposób rozliczenia umowy zlecenia i brak obowiązku opłacania składek ZUS. Bez wiarygodnego potwierdzenia statusu studenta zleceniodawca powinien traktować umowę jak standardową umowę zlecenia i naliczać składki na zasadach ogólnych.

Najczęściej stosowanym dokumentem jest ważna legitymacja studencka. Może mieć ona formę tradycyjnej legitymacji papierowej lub elektronicznej (ELS). Legitymacja potwierdza status studenta przez okres jej ważności, dlatego w praktyce pracodawcy często sprawdzają również aktualność hologramu lub terminu ważności.

Dopuszczalne są także inne formy potwierdzenia statusu studenta, w szczególności zaświadczenie z uczelni o posiadaniu statusu studenta. Taki dokument jest szczególnie przydatny na początku studiów, po wznowieniu studiów albo w sytuacjach wątpliwych, np. tuż przed obroną pracy dyplomowej.

Jak sporządzić umowę zlecenia ze studentem?

Przy zawieraniu umowy zlecenia ze studentem kluczowe znaczenie ma nie tylko kwestia ulg i składek, ale przede wszystkim prawidłowa konstrukcja samej umowy. Umowa zlecenia jest umową cywilnoprawną i nie może w praktyce przypominać umowy o pracę. Jeżeli sposób wykonywania zlecenia nosi cechy stosunku pracy, istnieje ryzyko jej zakwestionowania – zarówno przez ZUS, jak i Państwową Inspekcję Pracy.

Podstawową zasadą jest brak podporządkowania charakterystycznego dla etatu. Zleceniobiorca nie powinien być objęty stałą kontrolą pracodawcy w takim zakresie, w jakim dotyczy to pracownika. Umowa zlecenia opiera się na wykonaniu określonej czynności prawnej z należytą starannością, a nie na wykonywaniu pracy na rzecz pracodawcy.

Co to oznacza w praktyce?

• student nie powinien mieć narzuconych sztywnych godzin pracy jak przy etacie,

• zleceniodawca nie wydaje poleceń służbowych w rozumieniu Kodeksu pracy,

• sposób wykonania zlecenia pozostaje w gestii zleceniobiorcy, o ile realizuje on ustalony cel,

• nie występuje stałe podporządkowanie organizacyjne ani hierarchiczne.

Istotne jest również prawidłowe określenie przedmiotu umowy. Umowa zlecenia powinna jasno wskazywać zakres czynności, które student ma wykonywać, oraz sposób ich rozliczenia. Kolejnym elementem jest wynagrodzenie. Może być ono określone kwotowo, godzinowo albo prowizyjnie, ale powinno być powiązane z wykonaniem zlecenia, a nie z samą „obecnością” w pracy. Należy pamiętać, że również przy umowie zlecenia obowiązuje minimalna stawka godzinowa, która musi być respektowana niezależnie od statusu studenta.

Chcesz wiedzieć, ile będziesz zarabiać netto jako student? Skorzystaj z kalkulatora wynagrodzeń!

Umowa zlecenie ze studentem a podatek dochodowy

Tzw. ulga dla młodych polega na zwolnieniu z podatku dochodowego PIT przychodów osób do 26. roku życia do określonego limitu rocznego, który obecnie wynosi 85 528 zł. Do momentu przekroczenia tego limitu od objętych ulgą przychodów nie pobiera się zaliczek na podatek dochodowy.

Zwolnieniem objęte są przychody uzyskiwane m.in. z:

• umowy o pracę,

• umowy zlecenia,

• stosunku służbowego,

• pracy nakładczej,

• spółdzielczego stosunku pracy.

Ulga nie obejmuje natomiast przychodów z umów o dzieło ani działalności gospodarczej.

Jeżeli umowa zlecenie jest zawarta z osobą do 26. roku życia, a jej przychody mieszczą się w limicie ulgi, zleceniodawca nie pobiera zaliczek na PIT. W przypadku studenta sytuacja jest szczególnie korzystna: nie dość, że od umowy zlecenia nie opłaca się żadnych składek ZUS, to dodatkowo nie występuje obowiązek opłacenia podatku dochodowego. Wówczas wynagrodzenie brutto jest równe wynagrodzeniu netto.

WAŻNE: Należy jednak wyraźnie podkreślić różnicę pomiędzy obiema preferencjami. Zwolnienie z ZUS zależy od posiadania statusu studenta i wieku do 26 lat, natomiast zwolnienie z podatku dochodowego zależy wyłącznie od wieku. Po ukończeniu 26 lat ulga dla młodych przestaje obowiązywać, nawet jeśli dana osoba nadal studiuje. Z kolei osoba do 26. roku życia, która nie jest studentem, może korzystać z ulgi podatkowej, ale jej umowa zlecenie będzie już objęta składkami ZUS.

Czy status studenta ma znaczenie przy umowie o pracę?

Przy umowie o pracę student podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu, chorobowemu i zdrowotnemu, niezależnie od wieku i statusu studenta. Pracodawca musi zgłosić studenta do ZUS i opłacać wszystkie składki.

Student na etacie ma pełne prawa pracownicze: urlop, wynagrodzenie za czas choroby, ochronę w razie wypadku przy pracy, świadczenia z tytułu macierzyństwa itp., tak jak każdy inny pracownik. Okres zatrudnienia na umowę o pracę w czasie studiów wlicza się normalnie do stażu pracy.

Jeżeli pracownik ma mniej niż 26 lat, może korzystać z ulgi dla młodych (zwolnienie z PIT do określonego limitu), ale to wynika z wieku i rodzaju przychodu, a nie z faktu bycia studentem.

Status ucznia a umowa zlecenie

Status ucznia i status studenta nie są tym samym, ale w kontekście umowy zlecenia przepisy traktują je bardzo podobnie. Zwolnienie z obowiązku opłacania składek ZUS dotyczy nie tylko studentów, lecz również uczniów – pod warunkiem, że nie ukończyli 26. roku życia.

Umowa zlecenia zawarta z uczniem szkoły podstawowej lub ponadpodstawowej (np. liceum, technikum czy szkoły branżowej) nie stanowi tytułu do ubezpieczeń społecznych ani zdrowotnych. Oznacza to, że od takiej umowy nie opłaca się żadnych składek ZUS, dokładnie tak samo jak w przypadku studenta do 26. roku życia. Różnica między uczniem a studentem ma więc znaczenie głównie formalne, natomiast z punktu widzenia rozliczeń umowy zlecenia efekt jest identyczny: brak składek emerytalnych, rentowych, chorobowych, wypadkowych i zdrowotnych.

Czy umowę ze studentem do 26. roku życia trzeba zgłosić do ZUS?

Nie, umowy zlecenia zawartej ze studentem do 26. roku życia nie zgłasza się do ZUS. Taka umowa nie stanowi tytułu do ubezpieczeń społecznych ani zdrowotnych, dlatego zleceniodawca nie ma obowiązku ani zgłoszenia zleceniobiorcy do ubezpieczeń (formularz ZUS ZUA lub ZUS ZZA), ani opłacania jakichkolwiek składek.

Często zadawane pytania

Ile na rękę przy umowie zlecenie do 26 roku życia?

W przypadku umowy zlecenia zawartej z osobą do 26. roku życia, która posiada status studenta, wynagrodzenie „na rękę” jest co do zasady równe wynagrodzeniu brutto. Wynika to z faktu, że taka umowa nie podlega składkom ZUS, a dodatkowo – do limitu 85 528 zł rocznie – obowiązuje ulga dla młodych, czyli zwolnienie z podatku dochodowego. Dopiero po przekroczeniu tego limitu pojawia się podatek PIT, który obniża kwotę netto.

Czy student na umowie zlecenie płaci ZUS?

Nie. Student, który nie ukończył 26. roku życia i wykonuje pracę na podstawie umowy zlecenia, nie podlega ubezpieczeniom społecznym ani zdrowotnym. Od takiej umowy nie opłaca się żadnych składek ZUS, ani po stronie studenta, ani po stronie zleceniodawcy. Obowiązek składkowy powstaje dopiero, gdy zleceniobiorca traci status studenta lub kończy 26 lat.

Ile godzin może pracować student na umowę zlecenie?

Przepisy nie wprowadzają limitu godzin pracy dla studenta zatrudnionego na umowę zlecenie. W przeciwieństwie do umowy o pracę nie obowiązują tu normy czasu pracy ani nadgodziny. Jedynym ograniczeniem jest konieczność zapewnienia co najmniej minimalnej stawki godzinowej oraz faktyczny charakter umowy – zlecenie nie powinno w praktyce przypominać etatu.

Kto ubezpiecza studenta na umowie zlecenie?

Student pracujący na umowie zlecenia do 26. roku życia nie jest ubezpieczony z tytułu tej umowy. Ubezpieczenie zdrowotne posiada jednak z innego źródła – najczęściej jako członek rodziny zgłoszony przez rodzica lub opiekuna, albo poprzez uczelnię. Sam zleceniodawca nie zgłasza studenta do ZUS i nie opłaca za niego składki zdrowotnej.

Jaka umowa jest najkorzystniejsza dla studenta?

Z finansowego punktu widzenia najkorzystniejsza jest zazwyczaj umowa zlecenia zawarta ze studentem do 26. roku życia, ponieważ pozwala uniknąć zarówno składek ZUS, jak i podatku PIT (w ramach ulgi dla młodych). Trzeba jednak pamiętać, że umowa o pracę daje większą stabilność i pełne prawa pracownicze, takie jak urlop czy świadczenia chorobowe, dlatego wybór umowy powinien zależeć także od charakteru pracy i indywidualnych potrzeb studenta.

Jakie są konsekwencje niepowiadomienia o utracie statusu studenta na umowie zlecenia?

Niepoinformowanie zleceniodawcy o utracie statusu studenta lub ukończeniu 26. roku życia może prowadzić do poważnych konsekwencji finansowych. W razie kontroli ZUS może zażądać zapłaty zaległych składek wraz z odsetkami, a odpowiedzialność może obciążyć zarówno zleceniodawcę, jak i zleceniobiorcę. Dlatego student ma obowiązek niezwłocznie poinformować o każdej zmianie, która wpływa na prawo do zwolnienia z ZUS.